ލޭބޯމީހާ

ޝާޒު ކިޔައިދިނެވެ. އޭރު ޝާޒު އުޅުނީ ދޫނިދޫގައި ޖަލު ބަލަހައްޓާށެވެ. އެދުވަސްވަރު ދޫނިދޫގައި އުޅުނު ސިފައިންގެ މީހުންގެ ތެރެއިން މީހަކު ވަރަށް އެކަހެރިކޮށް އުޅުނެވެ. އޭނާ ޑިއުޓީއަށް ނިކުންނަނީ ހިތަށް އެރިއްޔާއެވެ. ޑިއުޓީއަށް ނުނިކުންނަ ދުވަސްދުވަހު އޭނާ ހައްދަނީ ސަލާމެވެ. އޭނާއަކާ އެއްވެސް މީހަކު ނުގުޅެއެވެ. އޭނާ އުޅެނީ އެހެންމީހުންނާ ދުރުން ދުރުންނެވެ. ރޭގަނޑު ގިނަ ވަގުތު އުޅެނީ ހޭލައެވެ. ދުވާލު ނިދާފައި އޮއްވާ ފެންނާނެއެވެ

އެދުވަސްވަރު ޖަލުގެ ސަރުދާރު އޮޅު ބުޅަލެއް ގެންގުޅުނެވެ. އެއީ ވަރަށް ލޯބިން ގެންގުޅުނު ބުޅަލެކެވެ. އެއްދުވަހަކު އިރުއެރިއިރު އެއްކަލަ ބުޅާ އޮތީ މަރުވެފައެވެ. ބުޅާ މަރާލީ ކާކުތޯ ސަރުދާރު ބަލަންފަށައިފިއެވެ. ބުޅާ މަރާލި މީހަކުނުވިއެވެ. އެކަމަކު ޝާޒުމެންނަކީ ވަރަށް ސަކަ ކޮށް އުޅޭ ގުރޫޕަކަށްވާތީ ސަރުދާރު ނިންމީ އެއީ ޝާޒުމެން ކުރިކަމެއްކަމަށެވެ. އެކަމަކު އެބުޅަލަށް އެއްވެސް އަނިޔާއެއްފައިނެތުމުން ސަރުދާރުވެސް މާބޮޑުވަރު އަރުވާލައިގެންނެއް ނޫޅެއެވެ

އެއްދުވަހަކު އެއްކަލަ މީހާއާ ޝާޒުއާ ދިމާވެއްޖެއެވެ. އޭނާ ހުރީ ވަރަށް ފާޑަކަށެވެ. ޝާޒު އޭނާއާ ވާހަކަ ދައްކަން ފެށުމުން މަޑުމަޑުން އޭނާވެސް ވާހަކަ ދައްކަން ފެށިއެވެ. ވާހަކަ ދައްކަމުންގޮސް އޭނާގެ ބައްޔާބެހޭ ގޮތުންވެސް ވާހަކަ ދެއްކިއެވެ. އެއްވެސް މީހަކު ކައިރި ނުބުނާމަތިންނޭ ބުނެ އޭނާ ބުނި ވާހަކައަކުން ޝާޒުގެ ދެފައިކޮޅުން ވާގި ދޫވާހެން ހީވިއެވެ. އޭނާ ބުންޏެވެ. އޭނާ އަކީ ލޭބޯ މީހެކެވެ. ޝާޒަށް އެކަން ޤަބޫލުކުރަން ފަސޭހައެއްނުވިއެވެ. އެހިސާބުން އެމީހާ އެކަން ޕްރޫޕް ކޮށްދެން ބޭނުންވިއެވެ. ޖީބުން ނެގީ ސިރިންޖެކެވެ. އޭގައި ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ލޭގެ އަސަރުވެސް ހުއްޓެވެ. އޭނާ ބުނިގޮތުންނަމަ ބަލި ބޮޑުވުމުން ލޭބޯންޖެހެއެވެ. އެހެންވީމާ އެކިއެކި ދިރޭ ސޫފިން ލޭ ދަމައިގެން ބޮނީއެވެ. އޭނާ ބޮނީ ސިރިންޖުން ދޫމައްޗަށް ތިކި ޖައްސައިގެންނެވެ. އެހެން ބުންޏަސް ޝާޒަކަށް ޤަބޫލެއް ނުކުރެވުނެވެ. އެކަމަކު އެމީހާ ބުނިގޮތުގައި ސަރުދާރުގެ ބުޅާވެސް މަރުވީ އޭނާ އަތުންނެވެ. އެއީ ބުޅާ އަތުލައިގަނެގެން އެސޮރުން ލޭނަގާނަގައި ހުސްވެގެންނެވެ. އެހިސާބުން ކުޑަކޮށް ޝާޒުވެސް ބިރު ގަންނަން ފެށިއެވެ. ދެން އޭނާ ދެއްކީ ދެއަތެވެ. ލޭނަގަން ކަށިޖަހާފައިހުރި ބައިވަރު ތަންތަން ހުއްޓެވެ. ޝާޒުއަށް ދައްކާލުމުގެ ގޮތުން އަމިއްލަ އަތަށް ސިރިންޖު ޖެހުމަށްފަހު ލޭނަގަންފެށިއެވެ

މިވާހަކަ އަވަސް އަވަހަށް ޝާޒު ވެރިންނަށް ރިޕޯޓްކޮށްފިއެވެ. އޭނާ ރެޑްހޭންޑްކޮށް އަތުލައި ގަތުމަށްޓަކައި ޝާޒުމެން އޭނާއަށް ފާރަލާން ފެށިއެވެ. އެރޭ ދަންވަރު ޝާޒު އާއި އޭނާގެ ގްރޫޕުން ދިޔައީ އޭނާއަށް ފާރަލަމުންނެވެ. އެރޭ އޭނާ މީހުން ނިދާ ބެރެކްސް އަށް ވަދެފިއެވެ. ޝާޒުމެން ތިބީ ބަލާށެވެ. ވަދެގެން ދިޔަގޮތަށްގޮސް ނިދާފައި އޮތް މީހެއްގެ ކައިރީގައި ހުއްޓިފައި ސިރިންޖު ނެގިއެވެ. އަދި މަގަތުގައި އޮތް އަތުގައި ހިފާ ކަށި ދިމާކުރިއެވެ. އެވަގުތު ޝާޒުމެން ގްރޫޕުން ކެއްސާލާ ހެދުމުން ދެކޮޅު ބަލާފައި އަތް ދޫކޮށްލިއެވެ. އިރުކޮޅަކުން އަނެއްކާވެސް އަނެއް އަތް ނަގައިފިއެވެ. ކޮންމެ އަކަސް މި މީހަކީ ލޭބޯ މީހެއްކަން އެހެން މީހުންނަށްވެސް ޔަގީންވެއްޖެއެވެ. އެކަމަކު ފުލުސް އޮފީހުން އެންގީ އޭނާއަށް ބޮޑަށް ފާރަވެރިވުމަށާއި އޭނާ ގެންގުޅޭ ތަކެތި އަތުލައިގަތުމަށެވެ. ޝާޒުމެން އެތަކެތިވެސް ވަރަށްވަރުން ހޯދިއެވެ. ސިރިންޖު ހުރީ ގަހަކަށް ޖެހިގޮތަށެވެ

މިހާރު މިބުނާ މީހާ އުޅެނީ ސިފައިންގެއިން ކެޑިގެންނެވެ. މި މީހާ ބުނިކަމަށް ޝާޒުބުނީ އެމީހާ ހަވާލާދީ ބުނީ އެއީ ބައްޔެއް ކަމަށާއި އެކަމަށް ރާއްޖެއިން ބޭރުން ބޭސްކުރުމުން މިހާރު ރަނގަޅުވެއްޖެކަމަށެވެ.

އަހަރެން ލަންދޫއަށް ކުރި ފުރަތަމަ ދަތުރު (ފުރަތަމަ ބައި)

ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު

 ކުރިމަތިން ފެންނަން އޮތް ރަށާދިމާލަށް އިޝާރާތްކޮށްފައި ކުއްޖަކު ބުންޏެވެ. އެއީ މާބަދިގެއެވެ. އަހަރެން އެތަނަށް އެރީމެވެ. އެތަން ވަރަށް އުސްވާނެއެވެ. ކުއްޅަވައް ގަސްތައް އޮންނަނީ އެތަނާ ވަރަށް ކައިރީގައެވެ. އޭރު ލަންދޫ މާބަދިގެ ހުންނަ ސަރަޙައްދުގެ ގާފުނި ރަށުގެ މަލަމަތިން ރީތިކޮށް ފެނެއެވެ. އޭރު އަހަރެންގެ އުމުރުންވާނީ ތޭރަ ވަރަކަށް އަހަރެވެ. އެދަތުރުގައި ދިޔައީ އަހަރެން އޭރު އުޅެމުން އައި ކްލާހުގެ ދަރިވަރުންނެވެ. އެއީ މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށަކަށް ސްކޫލުގެ އެއްފުރާ ކުދިންތަކަކާއެކު ކުރެވުނު ފުރަތަމަ ދަތުރެވެ.

 

ހައިރާން ކުރަނިވި މަންޒަރެއް

 ފެންނަމުން ދިޔައީ އުސް މަލަމައްޗެކެވެ. ދޮންވެލީގެ ރީތި ބޮޑު ގޮޑުދޮށެކެވެ. އަތިރިމަތީގައި ފިރިހެނުންނާއި އަންހެނުންނާއި ކުޑަކުދިން ހޭލަމޭލަވެ އުޅެއެވެ. ހާދަގިނަ ބައެކެވެ. އެއީ ކީއްކުރާ ބައެއް ހެއްޔެވެ؟ އަހަރެމެން ދަތުރުކުރި ދޯނިގޮސް ދޮންވެލިގަނޑާ ދިރުބާކޮޅު ކައިރިކޮށްލިއެވެ. އެވަގުތު ފިރިހެންވެރިން މޫދަށް އެރިގެންފިއެވެ. އެހެންގިނަ ކުދިންނެކޭ އެއްފަދައިން އަހަރެންވެސް އެރަށަށް ފޭބީ މީހެއްގެ ކޮޑުމަތީގައެވެ. ދޮން ވެލިގަނޑުމަތީގައި ބެހެއްޓުމާއެކު ފައި ގަނބައިގެން ދިޔައެވެ. ސްކޫލު ކުދިންނާއި ރަށުގެ އަންހެންވެރިން އަހަރެމެންނަށް ވަރަށް ހޫނު މަރުޙަބާއެއް ކިޔެވެ. އެމަންޒަރު ފެނިފައި އަހަރެން ހައިރާންވިއެވެ. އަހަރެންނަށް ލިބުނު މާބޮޑި ހިފައިގެން މަޑުކޮށްލީމެވެ. ދަބަސްތައް ލިބެންދެންނެވެ. އެވަގުތު މީހަކު ބުންޏެވެ. ދަބަސްތައް އަހަރެމެން ގެންދާނަމެވެ. އެކުދިން ގޮވައިގެން އާމިރު ދާށެވެ.

 

އަހަރެންނަށް ލަންދޫން ފުރަތަމަ އަޅައިގަތީ ނެރުބައްތިއެވެ. ކަނޑިންމަ ފާހަގަ ކުރުމަށް އެއްގަމުގައި ޖަހާފައިހުރި ދެ އަޅޮލުގެ ތެރެއިން އެއް އަޅޮލުގައި ހަރުކޮށްފައިހުރީ ލޭނު ބޮޔެކެވެ. އަނެއް އަޅޮލުގައި ހަރުކޮށްފައިހުރީ ޕްލާސްޓިކް ހަމެކެވެ. އެދޭތި އެއްމިސްރާބު ވީމާ އެއޮތީ ދަތުރުކުރާ މީހުންނަށް ސުވާލެއްނެތި ލަންދޫ ކަނޑިން ކަށަވަރުވެފައެވެ. އަނެއް ކަމަކަށް ފާހަގަ ކުރެވުނީ އެރަށުގައި ހެދިފައިހުރި ޖޭމު ގަސްތަކެވެ. އަހަރެމެންގެ ރަށަކީ އޭރު އެއްގޮތަކަށްވެސް ޖޭމުގަސް ހުންނަ ރަށެއް ނޫނެވެ. ރަތްކުލައިގެ ބޮޑެތި ދޮންޖޭމުތައް ފެނުމުން ލިބުނު ހިރާންކަންވެސް ކުޑައެއްނޫނެވެ. ޖޭމުގަހެއް ނެތް ގެއެއް އޭރު އެރަށުގައި މަދެވެ. އެރަށަށް އަރައިގެން ދިޔައިރު ފެނުނީ އެހެން އެއްވެސް ރަށަކުން ނުފެންނަ ގޮތަށް އޮތް މަގެކެވެ. އެއީ އެރަށުގެ ބޮޑުމަގެވެ. ރަށުގެތެރެއަށް ތަންކޮޅަކަށް އެރިތަނުން އެމަގު އޮތީ ދެކަފިވެފައެވެ. އެއީ އެރަށަށް ލިބިފައިވާ ޚާއްޞަ ސިފައެކޭ އަހަރެން ހިތަށް އެރިއެވެ.

 

އަހަރެން ހުރީ ރަށުމީހެއްގެ ގޭގައި

ލަންދޫގައި ސްކޫލަށް ހުރިހާ ކުދިން ދިއުމުން އެކުދިންނާ ޙަވާލުވާންޖެހޭ މީހުން އަތުވެއްޖެއެވެ. އާއިލީގޮތުން އެރަށުގައި ގާތް މީހުން ތިބި ކުދިން ދިޔައީ އެކުދިންގެ ތިމާގެ މީހުންގެ ގޭގެއަށެވެ. އަހަރެންގެ ތިމާގެ މީހަކު އެރަށަކު ނުހުރެއެވެ. އަހަރެންނާއި ދެންވެސް އެހެންތިބި ކުދިންނާ ހަވާލުވީ ކުދިންނާ ހަވާލުވުމަށް ގޮސްތިބި އެރަށުގެ ސްކޫލުގެ ބެލެނިވެރިންނެވެ. އަހަރެންގެ އަތުގައި ހިފައިގެން ދެމަފިރިއަކު ހިގައިގަތެވެ. އަހަރެންގެ ދަބަސް ހިފައިގެން ހުރީ ފިރިހެން މީހާއެވެ. އެގެއަށް ގޮސް އަހަރެން ފެންވެރީމެވެ. ފެންވަރައިގެން ދިޔައީ ޢިޝާނަމާދަށެވެ. ޢިޝާނަމާދު ކޮށްގެން ގެއަށް އައިއިރު ހުރީ ކާންހަދާފައެވެ. ދުވަސްވަރަކީ މަސްވެރިކަން ދަށް ދުވަސްވަރެކެވެ. އެގޭގައި ހުރީ ބަތާއި ރިހާކުރެވެ. އަހަރެންނަކީ އޭރު ރޭގަނޑު ބަތްކާ މީހެއްނޫނެވެ.  އެހެންނަމަވެސް އެގޭ ބޭބެއާއެކު އަހަރެން ހަމަ ރަނގަޅަށް ބަނޑުބޮޑުވަންދެން ކޭމެއެވެ. ރޯމިރުހާއި ރިހާކުރާ ބޮޑިއާ ހިކިމަސްވެސް ހުއްޓެވެ. އަހަރެންނަށް ކާން ހަދައިދީގެން އަހަރެމެން ކަންދެން އެގޭ ދައްތަ އެތަނުގައި ހުއްޓެވެ. އެވަގުތު އެގޭ ބޭބެ އަހަރެންނަށް ތަޢާރަފުވިއެވެ. އަހަރެންވެސް އަހަރެންގެ ނަމާއި މަންމަމެން ބައްޕަމެންނަކީ ކޮންބައެއްކަން ބުނީމެވެ. ދައްތައަށާއި ބޭބެއަށް އަހަރެންނަކީ ކާކުކަން އެގިއްޖެއެވެ. އެދައްތައަކީ އަހަރެމެން ރަށުގެ މީހެއްގެ ދަރިއެކޭ ބުނީމާ އަހަރެން ހައިރާންވިއެވެ. އެވަގުތު އެރަށުގައި ދިރިއުޅެނީ ކީއްވެގެންތޯ އަހަރެންނަށް އަހާލެވުނެވެ. އެއީ ދިގު ވާހަކައެކެވެ. އެވާހަކަ ދައްކަން ތިބޭހާ ވަގުތެއްނެތެވެ. ކުޅިވަރުގަނޑިޖެހެނީއެވެ. އެއީ ހިތްހެޔޮކަމާއި އޯގާތެރިކަމުގެ ގޮތުން ލާމަސީލު ދެމަފިރިންނެވެ. ( ނުނިމޭ )

މިހެން އުޅެގެން މަރުވާއިރު ޝަހާދަތަކީ ކިޔޭގެ އެއްޗެއް ނޫނެވެ

އަހަރެންގެ ރަޙްމަތްތެރި މުޙައްމަދު ޚަލީލު ބުންޏެވެ. މަރުވާއިރު ޝަހާދަތް ކިޔާލެވިދާނެކަމަށް ހީކުރިއަސް އެއީ މިހެން އުޅެގެން ކުރެވޭނެ ކަމެއްނޫންކަށް މިހާރު ޔަގީންވެއްޖެއެވެ. ޚަލީލު އެއް ދުވަހަކު ދިޔައީ ދުވެލާށެވެ. ޓްރެކް ދަނޑުގައި ދެތިންބުރު ޖަހާލުމަށްފަހު ޕްޝަޕްސް އާއި ޝިޓްއަޕްސް ހެދިއެވެ. ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ދުވެނުލާ ހުރެފައި ޚަލީލު ދުވެލާފައި ގެއަށްދިޔައެވެ. ގެއަށްގޮސް ފެންނުވަރާ އޭނާ މަޑުކޮށްލިއެވެ. ދާހިތްލުން މައިތިރި ނުވާތީއެވެ. ކުޑައިކޮށް ހުންނަނީ ހިތްއަވަސްވެ ކަންބޮޑުވާގޮތެއް ވެފައެވެ. އެހެން އޮއްވާ ޚަލީލު އަންހެނުން ބުނެފިއެވެ. މާރީއްޗަކަށް ފެންނުވަރާ ތިނަ އޮންނަނީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟ ޚަލީލު ބުނެފިއެވެ. މިއުޅެނީ ދާހިލުން ނުހުއްޓިގެންނެވެ. އެހެން އޮންނަތާ އިރުކޮޅެއްވީފަހުން އަނެއްކާވެސް ޚަލީލު އަންހެނުން އައިސް ވާހަކަ ދެއްކިއެވެ. ޚަލީލަށް ވާގޮތް ކިޔައިދިނުމުން އަންހެނުން ބުނީ ހޮސްޕިޓަލަށް ދާންވީ ކަމުގައެވެ.

އެންމެފަހުން ހޮސްޕިޓަލަށް ދާން ނިންމިއެވެ. އެކަމަކު ގޭމީހުންކައިރި ބުނީ ތަނަކަށް ގޮސްލަނީކަމަށެވެ. ޚަލީލު އާއި ޚަލީލުގެ އަންހެނުން ސައިކަލުގައި ހެންވޭރުން އައިޖީއެމްއެޗަށް ދިއުމަށް ނައްޓާލިއެވެ. ސައިކަލް ދުއްވަންއިނީ ޚަލީލެވެ. އަޙްމަދިއްޔާ ސްކޫލާ އަރާ ހަމަވިތަނާ ޚަލީލުގެ ދެއަތް ފިނިވާން ފެށިއެވެ. ސައިކަލް މަޑުކޮށްފައި ޚަލީލަށް ވާގޮތް އަންހެނުން ކައިރި ބުންޏެވެ. މެއަށް ބާރުކޮށް ނޭވާ ހާސްވަނީއެވެ. އަތުގެ އިނގިލަތަކުން ފެށިގެން މުޅިއަތް އައްސިވަނީއެވެ. އެވަގުތު އެތަން ބަލަންހުރި މީހަކު އައިސް ޚަލީލުގެ އަންހެނުންނާއެކު ޚަލީލު އެތަނުން ދިޔަ ޓެކްސީއަކަށް އެރުވިއެވެ. އޭރު ޚަލީލު ތެޅިފޮޅެނީއެވެ. ނޭވާނައިސްގެންނެވެ. ނޭވާ ހާސްވާތީއެވެ. ޚަލީލު ހީކުރީ އޭނާގެ ފުރާނަ ދަނީ ކަމަށެވެ. ޓެކްސީގެ ބިއްލޫރިގަނޑު ތިރިކޮށްގެން ބޯބޭރަށް ލެވޭތޯވެސް ޚަލީލު އުޅެއެވެ. އަންހެނުން ހަނދާނެގޮތް ބޮޑުވެފައި ބާރަށް ޓެކްސީ ދުއްވަން ބުނެއެވެ. ޚަލީލު ހީކުރީ ކާރުތެރެއަށް އޭނާ މަރުވަނީކަމަށެވެ.

ހޮސްޕިޓަލަށް ގެންގޮސް ހާޓްއެޓޭކް ޖެހޭ މީހުންނަށް ޖަހާކަހަލަ ވަރުގަދަ ދެ އިންޖެކްޝަން ޖަހައިފިއެވެ. އިރުކޮޅަކުން މައިތިރިވަމުންގޮސް ޚަލީލު ހަމައަކަށް އެޅިއްޖެއެވެ. އޭގެފަހުން ނެގި ޓެސްޓްތަކުންވެސް ކަމެއް ޑޮކްޓަރުންނަކަށް ފާހަގައެއް ނުކުރެވުނެވެ. އެތެރެ ހަށީގެ ޑޮކްޓަރުންވެސް ބުނީ ކަމެއް ނެތް ކަމަށެވެ. ދުވެހެދުމުންވީ ގޮތެއްކަމަށްވާނަމަ ޑޮކްޓަރުންގެ ލަފައަކީ ނުދުވުމެވެ. އެކަމުގައި އަވަސް އަވަހަށް ޚަލީލު ދިޔައީ ފަރުވާ ހޯދަން އިންޑިއާއަށެވެ. ހިތުގެ ބައިވަރު ޓެސްޓްތައް ހެދިއެވެ. ހިތުގެ މައްސަލައެއް ނެތެވެ. ޚަލީލު ބުނިގޮތުގައި ކްލޮސްޓްރޯލް މަތީއެވެ. ޑޮކްޓަރުންގެ ލަފައަކީ ބޭސް ބޭނުންކޮށްގެން ކޮލޮސްޓްރޯލް ދަށްކުރުމެވެ. ކޮންމެއަކަސް ﷲ ގެ މިންވަރުފުޅުން ޚަލީލް ޝިފާ ލިބިއްޖެއެވެ.

ޚަލީލު ބުނިގޮތުގައި މިކަމުން އެނގުނު ކަމަކީ ހަގީގަތުގައި އެދުވަހު މަރުވި ނަމަވެސް އޭނާއަށް ޝަހާދަތް ނުކިޔޭނެކަމެވެ. އޭނާއަކަށް ޝަހާދަތް މައްޗަކުން ހަނދާނެއް ނުވިއެވެ. ﷲގެ މައްޗަކުން ހަނދާނެއް ނުވިއެވެ. ބައްޔަށް ޝިފާ ދެއްވަނީ ﷲ ކަމާއި ފުރާނަ ގެންދަވަނީ އެކަލާނގެ ހަޒުރަތަށްކަމެއް އެވަގުތަކު ހަނދާނަކަށް ނައެވެ. ޚަލީލު ބުނިގޮތުގައި އުޅެވޭގޮތް ރަނގަޅު ނޫނީއެވެ. ރަނގަޅަށް ނޫޅޭ މީހަކަށް ޝަހާދަތުގެ ދެކަލިމަ ނުކިޔޭނެކަން ޚަލީލަށް ޔަގީންވީ މިހާދިސާއިންނެވެ.

ވިސާކާޑަކީ ބިރެއް

އަހަރެންގެ ރައްޓެހި އަޙުމަދާއި ލަތީއާއެކު މިރޭ ލެމަންގްރާސް އަށް ދިޔައީމެވެ. އަހަރެން ކެއީ ފްރައިޑް ރައިސް އެކެވެ. ރަޙުމަތްތެރިން ކެއީ ފްރައިޑް ނޫލްސްއެވެ. އެކިއެކި ވާހަކަތައް ދައްކަމުންގޮސް ލަތީ ބުންޏެވެ. ވިސާކާޑަށް ވަރަށް ބަލައިގެން އުޅެއްޗެވެ. އަހަރެންގެ އަންހެނުންގެ ދައްތައަށް ވިސާޑުން ލަޑެއް ލިބިއްޖެއެވެ. އަހަރެން ބުނީމެވެ. ތިއައީ ހާދަހާވާ ބޮޑު ބިރެއްތާއެވެ. ލަތީ ބުނިގޮތުގައި އަންހެނުންގެ ދައްތަގެ ކާޑު މެދުވެރިކޮށް އިންޓަރނެޓުން އެއީ ކާކުކަން ނޭގި ވިޔަފާރިކޮށް ހުސްކޮށްލީއެވެ. އޭނާއަށް އެލަނޑު ލިބުނުއިރު އެއީ އިންޓަރނެޓް ބޭކިންގެ ޚިދުމަތް ހޯދާ މީހެކޭވެސް ބުންޏެވެ.

އަޙުމަދު ބުންޏެވެ. މަށަށްވެސް ލަނޑެއް ލިބުނެވެ. އީމޭލަށް އައި މޭލަކަށް މީހަކަށް ވޯޓުދިނީއެވެ. ކާޑު ނަންބަރުތައް ޖަހައިގެންނެވެ. އިރުކޮޅަކުން ކުޑަކޮށް ޝައްކުވެގެން އަންހެނުންނަށް ގުޅީއެވެ. އަޙުމަދު އަންހެނުން އުޅެނީ ބޭންކުގައެވެ. އެކަންވެފައި އޮތްގޮތެއް ބެލިއިރު އަހުމަދުގެ ކާޑުން 500 ރުފިޔާ އޮތީ ކަޑާލާފައެވެ. ދެން އަވަސް އަވަހަށް އަހްމަދުގެ އެކާޑު ކެންސަލްކޮށް އަލުން އާ ކާޑެއް ހެއްދިއްޔޭ ބުންޏެވެ.

އަހަރެން ބުނީމެވެ. އާއެކެވެ. ވިސާކާޑަކީ ބިރެކެވެ. ވަގުތު ނެތުމާއެކު އަހަރެންގެ ތަޖުރިބާ ހިއްސާކޮށްލެވޭ ގޮތެއްނުވިއެވެ. ލަތީ މާއަވަހަކަށް ތާކަށް ދާންވެގެން އެރެއަށް ވާހަކަތައް ކުރުކުރީއެވެ.

ޝިހާބުގެ ނަސޭހަތް

ބައްޕަ ކިޔައިދިނެވެ. ހޮޅުދޫ ޙަސަން ކަލޭފާނު ( ހޮޅުދޫ ޙަސަން މުޙައްމަދު) އަށް އަތޮޅުވެރިން ފުރަތަމަ ލިބިވަޑައިގެންނެވީ އިބްރާހިމް ނާސިރުގެ ދައުރުގައެވެ. އޭރު ޙަސަން ކަލޭފާނުއުގެ އުމުރުފުޅުން ވަރަށް ޒުވާނެވެ. ފުރަތަމަ އަތޮޅުވެރިކަން ލިބިވަޑައިގަތުމުން އިބްރާހިމް ޝިހާބުގެ އަރިހަށްގޮސް ފައިންޕުޅު ދެކެފިއެވެ. އޭރު ޝިހާބަކީ ބަންޑާރަނައިބެވެ.

ޙަސަން ކަލޭފާނު ޝިހާބުގެ އަރިހުގައި ދެންނެވިއެވެ. އަޅުގަނޑަށް އަތޮޅުވެރިކަން ލިބިއްޖެއެވެ. މިފަދަ ބޮޑުކަމަކަށް ދާއިރު މަނިކުފާނުގެ ނަސޭހަތެއް ލިބޭތޯ އައީމެވެ. އިރުކޮޅަކު ހަނު އިންނަވާފައި ޝިހާބު ވިދާޅުވިއެވެ. ޙަސަން މުޙައްމަދާވޭ އަޅުގަނޑު ދޭނެ ނަސޭހަތަކީ ދެކަމެކެވެ. އެއްކަމަކީ އެއްގޮތަކަށްވެސް މީހުން ކުށްވެރިކުރަން ނޫޅޭށެވެ. ދެވަނަ ނަސޭހަތަކީ މީހަކު ކުށްވެރިވެއްޖެނަމަ އޭނާ ސަލާމަތްކުރަން ނޫޅޭށެވެ.

ބައްޕަ ބުނުއްވި ގޮތުގައި ހަސަން ކަލޭފާނަކީ ޢުމުރު ދުވަހަށްވެސް އެސިޔާސަތުގައި ހުންނެވި ބޭފުޅެކެވެ. ޙަސަން ކަލޭފާނު އަވަހާރަވީވެސް އަތޮޅުވެރިކަމުގައި ނ. އަތޮޅުގައި ހުންނަވަނިކޮށެވެ.

ހާލުގެ ޝަރީޢަތް

މިއީ މަންމަ ކިޔައިދިން ވާހަކައެކެވެ. އެދުވަސްވަރަކީ ކުކުޅުހާ ރަށުތެރެއަށް ދޫކޮށްލާފައިއޮތް ދުވަސްވަރެވެ. ބައެއް މީހުން ގޭގައި ކުކުޅުހާލަށް ކާންދީ އޮޅުކޮށްގެން ގެންގުޅެއެވެ. އަދި ތަފާތު ފާހަގަތައް ކުކުޅުހާލުގައި ޖަހާފައިހުރެއެވެ. އަގޮޓި އެޅުވުމާއި ފިޔަގަނޑުގައި ފޮތި އެއްސުމަކީ އެގޮތުންކޮށްއުޅޭ ކަންތައްތަކެވެ.

މަންމަ ގެންގުޅުނު ބޮޑު ކިރުޅި ހާލެއް ގެއްލިއްޖެއެވެ. އާންމުކޮށް ގެއަށް ކާންއެޅީމާ އައިސް ކައިއުޅޭ މިހާ ގެއްލުމުން ކޮންމެވެސް ބަޔަކު ވަގަށް ހިފައިގެން ކެއީ ކަމަށް މަންމަހުރީ ނިންމައިގެންނެވެ. މިހެން އުޅެނިކޮށް އެތައް ދުވަހެއްވީފަހުން އަލިކޮއިއަބުރުބޭ ( ޢަބްދުއްރަޙްމާނު ޢަލީ ) މިކަހަލަ ހާލެއް ގެންގުޅޭ ޚަބަރު މަންމައަށް ލިބިއްޖެއެވެ. މަންމަ ހޯދަން ހިނގާކަހަލަ ހާލެ އަބުދުބޭ ގެންގުޅޭ ވާހަކަ ކޮންމެވެސް މީހަކު މަންމަކައިރި ބުނީއެވެ. މަންމަގޮސް ބެލިއިރު އެއީ މަންމަގެ ހާލެވެ. އެކަމަކު އަބުދުބޭ އެކަމެއް ޤަބޫލެއް ނުކުރިއެވެ. ވަރަށް ޒުވާބުވެސް ކުރިކަމަށްވެއެވެ. ކޮންމެއަކަށް އެދުވަސްވަރު ކުޑަކުޑަ ކަމެއް ދިމާވިޔަސް މައްސަލަ ނިންމާ އިންސާފުހޯދަންދަނީ ކޯޓަށެވެ. އޭރު ގާޒީއަކީ މުހުސިނުބެ ކިޔާ މީހެކެވެ. ކޯޓަށް އަބުދުބެއާއި މަންމައާއި އެއްކަހަލަ ހާވެސް ހާޒިރުކޮށްފިއެވެ.

ގާޒީ ފުރަތަމަ ސުވާލުކުރީ އަބުދުބެއާއެވެ. އަބުދުބޭގެ އެއްވެސް ފާހަގައެއް ހާލުގައި ހުންނާނެތޯ އެހިއެވެ. އަބުދުބޭ ބުނީ އޭނާއަކީ ފާހަގަ ޖަހައިގެން ކުކުޅު ގެންގުޅޭ މީހެއް ނޫންކަމަށެވެ. ދެން ގާޒީ ސުވާލުކުރީ މަންމައާއެވެ. މަންމަބުނީ ހާލުގެ ކަނާތު ފިޔަގަނޑު ދޮށުގައި މިވެނި ކަހަލަ ފޮތިފަށެއް އައްސާފައި ހުންނާނެ ކަމަށެވެ. ޝަރީޢަތަށް ހާ ހާޒިރުކޮށް އެބުނާ ފިޔަދޮށް ބެލިއިރު ދިޔަ ދޮށުގައި ފޮތިފަށެއް ހުއްޓެވެ. އެކަމަކު ގިނަދުވަސް ވުމުގެ ސަބަބުން ފޮތިފަށްވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ފީވެފައެވެ. އަތްލިތަނުން ފޮތިފަށް ގާޒީ އަތަށް އަތުވެއްޖެއެވެ.

އެހިސާބުން ޝަރީޢަތް ނިމުނީއެވެ. ހާ ލިބުނީ މަންމައަށެވެ. އެޒަމާނުގައި ކުކުޅު ހާލުގެ ޝަރީޢަތް ވަރަށް ގިނައިން ކޯޓުން އޮންނަނީ ކުރަންޖެހިފައެވެ.

އައިނުގަނޑަކަށް ގޮރުގޮރެއް ނުހެޑޭނެ

ޙައްވަ މޫސަބެއަކީ ވަރަށް މަޖާ މިޒާޖެއްގެ މީހެކެވެ. ހައްވަ މޫސަބޭގެ ގެއަކީ ހުނވަދުމާގެއެވެ. އެއީ ދޮންސޮރުމެން އިލްޔާސްމެންގެ ބައްޕައެވެ. ހައްވަ މޫސަބެއަކީ އަހަރެމެން ކުޑައިރު ގެއަށް އައިސްއުޅޭ ގޭގައި ކުރަންޖެހޭ ކުދިކުދި ކަންތައްތައް ކޮއްލައިއުޅޭ މީހެކެވެ. އޭރު އެއްދުއްފަރަކީ އަހަރެންގެ ބައްޕައަށް ދެވަނަ ރަށްވެރިއެއްގެ ގޮތުން ލިޔުއްވާފައިވާ ރަށެކެވެ. އަހަރެންނާއި އަހަރެންގެ ކޮއްކޮ އަލީއާއި ތުއްތުބޭގެ އަރީފުއާ ތިންމީހުންނާއި ހައްވަމޫސާބޭ ދިޔައީ އެއްދުއްފަރަށް ދަރުހޮވާށެވެ. ދިޔައީ އަހަރެމެންގޭގައި ގެންގުޅޭ ކުޑަދޯނި "ބޭނގު" ގައެވެ.

މޫސުން ވަރަށް ރީތި ދުވަހެކެވެ. ރިޔަލުދޯނީގައި ދުއްވެލޭވަރަށް ނަލަ ވައެއްވެސް ޖެހެއެވެ. އެއްދުއްފަރަށް ގޮސްފައި މޫސަބޭ ދިޔައީ ވެލާއަރާފައި އޮއްތޯ ބަލާށެވެ. އަހަރެމެން އުޅުނީ ދަރުހޮވާށެވެ. މޫސަބޭ އަންނަންވާއިރަށް ދަރުން ދޯނި ބަރާކޮށްފީމެވެ. މޫސަބޭ އަކީ ވެލާބިސް ގޯންޏެއް ހިފައިގެންނެވެ. ރަށަށް ދިއުމަށްޓަކައި ނައްޓާލައިފީމެވެ. މޫސަބޭ އޭނާގެ ޅައިރުގެ ވާހަކަތައް ކިޔައިދެއެވެ. ވެލާކޮނުމަކީ ކޮންމެ ކޮންމެ މީހަކަށް ކުރެވޭ ވަރަށްވުރެ ހުނަރުވެރި މަސައްކަތެކޭ ބުނެއެވެ. އަހަރެމެން ރަށުގައިވެސް ޢަބްދުﷲ ޙުސޭނާއި އިބުރަބޭގެ ތުއްތުބެއާއި މިކަހަލަ މަދު މީހަކަށް ނޫނީ ކޮންމެ ކޮންމެ ވެލާބިސްވަޅެއް ނުހޯދޭނެޔޭވެސް ބުނެއެވެ. މިކަހަލަ އޮލަ ވާހަކަ ތަކެއްގައި ތިއްބާ ރަށާ ހަމައަށް އާދެވިއްޖެއެވެ. މޫސާބޭ ޚިޔާލުކުރީ ކުޑަނެރުނުން ވަންނާށެވެ. ކުޑަނެރަކީ އޭރު ރަށުގައި އޮންނަ ތިންނެރުގެ ތެރެއިން އެންމެ އިރަށް އޮންނަ ނެރެއެވެ. ދެން އޮންނަނީ ބޮޑުނެރާއި ކަނޑިމައެވެ. ކުޑަނެރު އޮންނަނީ ބޯހުރާގެ ހުޅަނގުން ރަށުގެ އިރުމަތީ ކޮޅުގައެވެ.

ކުޑަނެރުން ދޯނި ވަންނަން ދިމާކުރިއިރު ދިޔަވަރު ތިލަ ވާހަކަ އަހަރެން ބުނީމެވެ. ދިޔަވަރު ތިލަވިޔަސް މޫސަބޭ ބުނީ މޫސަބޭމެން އެރެނުން ވަދެ ހަދަނީ އަލަކަށްނޫންކަމަށެވެ. އަރީފު ދިޔަލުގެ ދަށުން ބޯދިއްކޮއްލާފައި ދަށްފަރާތުގައި އައިނުގަނޑެއް އޮތް ވާހަކަ ބުންޏެވެ. އައިނުގަނޑަކަށް ގޮރުގޮރެއް ނުހެޑޭނެޔޭ މޫސާބޭ ބުންޏެވެ. މޫސަބޭ އެހެން ބުނިތާ އިރުކޮޅެއްވެސް ނުވަނީ އައިނުގަނޑަށްގޮސް ދޯނި ބީހި ހިކިއްޖެއެވެ. ފާޑަކަށް ހިނިގަނޑެއް ޖަހާލާފައި ދެން ތިޔަ ތިބެނީ ކީއްވެގެންހޭ ކިޔާ މޫސަބޭ ދޯނިން ބޭރަށް ފައިބައިފިއެވެ. އަހަރެމެން ތިންމީހުންގެ ގާތަށް އަންނަނީ އަމަށަކު ހިންޏެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު މޫސަބޭ ކައިރިއަށް ރުޅިއެއްނާދެއެވެ.