ޤައުމީ ދުވަސް

ޤައުމީ ދުވަސް

· ޕޯޗުގީޒުން، ދިވެހިރާއްޖޭގެ މައްޗަށް ވެރިވެގަތީ 1 ޝަޢުބާން 965 ހ. (19 މެއި 1558) ގައި

· ޤައުމީ ދުވަހަކީ ރަބީއުލްޢައްވަލް މަހުގެ އެއްވަނަ ދުވަސް ކަމަށް ޤާނޫނު އަސާސީގައި ބަޔާންވެފައިވޭ

· ޕޯޗްގީޒުން ރާއްޖެއަށް ވެރިވީ އޭރު ވެރިކަމުގައި ހުންނެވި އައްސުލްޠާން ޢަލީ (6 ވަނަ) ސިރީ އައުދަ ސިޔަކަ ކައްތިރި މަހާރަދުން އަވަހާރަކޮށްލުމަށްފަހު.

· ޢަލީ ރަސްގެފާނު ޝަހީދުވީ އިތުރު ޚާދިމަކާއެކު ގިނި ކަންޏާ ކަހަލަ ގޮތަކަށް ހަނގުރާމަ ކުރައްވަމުން ދަނިކޮށް.

· ޕޯޗްގީޒުން ރާއްޖެއަކީ ހިލާލީ ދަރިކޮޅުގެ 9 ވަނަ ޙަސަން ރަސްގެފާނު ރާއްޖެ ދޫކުރައްވާ އިންޑިއާގެ ގޯވާ އަށް ވަޑައިގެން ނަޞާރާ ދީނަށް ވަންނަވާ ޕޯޗްގީޒުންގެ ކިބައިން އެދިވަޑައިގެންނެވުމުން

· އަދިރި އަދިރިންގެ ފުރިހަމަ ނަމަކީ ކެޕްޓަން މެނުއަލް ޑިސިލްވޭރާ ޑިއަރައުރޯ

· ތާރީޚު ލިޔުންތެރިން ޕޯޗުގީޒުންގެ އަނިޔާވެރި ވެރިކަމުގެ ދުވަސްވަރު ސިފަކުރައްވަނީ ”ދިވެހި ކަނޑުތައް ދިވަހި ދަރީންގެ ލެއިން ރަތްވެގެން ދިޔަ“ ދުވަސްވަރެއްގެ ގޮތުގައި

· ޕޯޗުގީޒުންގެ އަނިޔާވެރިކަމުން ދިވެހިން ސަލާމަތްވުމަށް މެދުވެރިވި މައިގަނޑު ސަބަބަކީ އުތީމު ހުސެއިން ޚަތީބު ތަކުރުފާނުގެ ތިން ދަރިކަލުންގެ ހިތްވަރު. މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނާއި، ހަސަން ތަކުރުފާނާއި، ޢަލީ ތަކުރުފާނު ދެހާޖީންނާއި ދަންޑަހެލާއެކު ”ކަޅުއޮށްފުންމި“ ކިޔާ އަނގަމަތީ މަސްއޮޑިއެއްގައި ކުރި ހިތްވަރުގަދަ ޖިހާދު

· މިޖިހާދުގައި މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނަށް އެތަށް ގޮންޖެހުންތަކަކާއި ކުރިމަތިވި. މީގެ ތެރޭގައި އެތަކުރުފާނުގެ އެއްބަފާ ބޭބޭފުޅު ޢަލީ ތަކުރުފާނު ޝަހީދުވުން.

· އަނދިރި އަނދިރީންގެ ގަޔަށް ބޮޑުތަކުރުފާނު ބަޑިޖައްސަވައި، ރާއްޖެއަށް މިނިވަންކަން ހޯއްދަވައިދެއްވީ 1 ރަބީޢުލްޢައްވަލު 981 ހ. (2 ޖުލައި 1573 މ.) ގައި

· ޕޯޗްގީޒުންގެ އަތްދަށުގައި ރާއްޖެ 15 އަހަރާއި 6 މަސްދުވަހު އޮތް

· ދިވެއްސަކަށް ވީތީ މިކަމާމެދު ފަޚުރުވެރިވެ، ދިވެހި ކޮންމެ ދަރިއަކީވެސް ޤައުމަށްޓަކައި، ޤައުމުގެ ކޮންމެ ގޮވާލުމަކަށް އިޖާބަދޭން ތައްޔާރަށްތިބި ބަޔަކަށް ވާންޖެހޭ.

· ޤައުމުގެ ޙާލުގެ ދުލުން ގޮވާލެވޭ ހިނދު ޤައުމު ތިމާއަށް ކޮށްދިނީ ކޮންކަމެއްތޯ ނާހައި، ތިމާއަށް ޤައުމަށް ކޮށްދެވޭނީ ކޮންކަމެއްތޯ އަހާނެ ބަޔަކަށްވާން ޢަޒުމުކަނޑައަޅަން ޖެހޭ.

· ރާއްޖޭގައި ފުރަތަމަ ޤައުމީ ދުވަހެއް ފާހަގަ ކުރީ 1946 ގައި

· 2011 ވަނަ އަހަރު ފާހަގަ ކުރެވެނީ 66 ވަނަ ޤައުމީ ދުވަސް

· ޕޯޗްގީޒުންގެ އަތްދަށުން ރާއްޖެ މިނިވަންވިތާ 437 އަހަރު ވެއްޖެ

· ޤައުމީ ދުވަސް

ޕޯޗުގީޒުންނޭ ބުނުމުން އެއީ ކިހާވަރެއްގެ ނުރައްކާތެރިބައެއްކަން ބައެއް މީހުންނަށް ނޭނގިދާނެ އެވެ. ނަމަވެސް ކަނޑުގެ ބާޒުގެ ނަމުން މަޝްހޫރުވެފައިވާ ޕޯޗުގީޒުންގެ އަޅުވެތިކަމުގައި ދިވެހިން 15 އަހަރު ހޭދަކުރި ވާހަކަ ބުނުމުން އެއީ ކިހާ ހިތްދަތި ދުވަސްތަކެއްކަން އެނގިގެންދާނެ އެވެ. ދިވެހިން އެންމެ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން އަޅުވެތިކަމެއްގެ ރަހަ ދެކެން ޖެހުނީ ޕޯޗުގީޒުންގެ އަތްދަށުގައި ތިބެގެންނެވެ. ޕޯޗުގީޒުގެ އަނިޔާވެރިކަމުން ދިވެހިން ސަލާމަތްވިތާ 449 އަހަރު ފުރުނީ މިދިޔަ ބުރާސްފަތި ދުވަހު އެވެ. މިދުވަސް ރާއްޖޭގައި ފާހަގަ ކުރެވެމުން އަންނަތާ މިއަހަރަށް 64 އަހަރު ވަނީ ފުރިފައެވެ. މަދު ދުވަސްކޮޅެއް ނޫން އެހެން ނޫންތޯ އެވެ؟

ރާއްޖޭގައި މިހާރު ފާހަގަ ކުރެވެމުން އަންނަ ދުވަސްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ދޮށީ ދުވަހަކީ ޤައުމީ ދުވަހެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ރަބީއުލް އައްވަލުމަހުގެ 1ވަނަ ދުވަހަކީ ބަންދު ދުވަހެއްގެ ގޮތުގައި ރަން އަކުރުން ކަލަންޑަރުގައި ފާހަގަކޮށްފައި އޮތުން ފިޔަވާ އިތުރު ކަމެއް މީގެ ކުރިން ފާހަގަ ކުރުމަށް ކުރެވިފައި ނެތް ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ޤަބޫލު ކުރެއެވެ.

ޤައުމީ ދުވަހަކީ ކޮން ދުވަހެއްތޯ ޒުވާނަކު ގާތުގައި އަހަފިނަމަ ޖަވާބު ދިނުމަކީ އެހާ ފަސޭހަކަމެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ޕޯޗުގީޒުންގެ އަތްދަށުގައި ދިވެހިން 15 ނުވަތަ 17 އަހަރު ތިބިކަން އެނގޭ ނުވަތަ އެވާހަކަ ދައްކާ މީހުން ވަރަށް ގިނަ އެވެ. ޔޫރޯ ނުވަތަ ވޯލްޑްކަޕްގައި ޕޯޗުގަލް ކުޅޭއިރު މި ސަބަބަށްޓަކާ އެ ޤައުމަށް ސަޕޯޓްކުރަން ބޭނުންނުވާ މީހުންވެސް ބައިވަރު އުޅެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް ނޭނގެނީ މިދެންކަންތައް ގުޅުވާލާށެވެ. ޤައުމީ ދުވަސް ފާހަގަ ކުރަނީ ކީއްވެތޯ ކަމެވެ.

ޤައުމީ ދުވަސް މިއަހަރު ކުލަގަދަކޮށް ފާހަގަ ކުރެވިގެންދާއިރު ކުރީ އަހަރުތަކާ އަޅާ ބަލާއިރު އެކަން ކުރަން އޮތް މުއައްސަސާއަށް ބަދަލެއް އައިސްފައެއް ނެތެވެ. ރާއްޖޭގެ ތާރީޚު އާއްމުންނާއި ހަމައަށް ފޯރުކޮށްދީ މީހުން ހޭލުންތެރިކުރުވުމުގެ ޒިންމާ އޭރުވެސް އަދި މިހާރުވެސް އެޅިފައިވަނީ ދިވެހިބަހާއި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތްކުރާ ޤައުމީ މަރުކަޒުގެ ބޮލުގައެވެ. މީގެ ކުރިންވެސް ޤައުމީ ދުވަސް ފާހަގަ ކުރަން ޤައުމީ މަރުކަޒުން އުޅެއެވެ. އެތަނުގެ މުވައްޒަފުންނަށް އެދުވަހަކީ އެނގޭ ދުވަހެކެވެ. ސަބަބަކީ އެތަނުން ކޮންމެ އަހަރަކުވެސް ބައެއް ދުވަހު ނޫސްތަކުގައި ސަޕްލިމެންޓެއް ޝާއިއުކޮށް ކޮންމެވެސް މިނިސްޓަރަކު މެދުވެރިކޮށް ޚިތާބެއް ފޮނުވައެވެ. ނިމިގެން ދިޔަ އަހަރު ޤައުމީ ދުވަސް ފާހަގަ ކުރުމަށް އުތީމުގައި ހާއްސަ ޖަލްސާއެއް ބާއްވާ ތަމްސީލު ކުޅުނު މަންޒަރުވެސް ޓީވީން ފެނިގެން ދިޔައެވެ.

ދިވެހިން ފާހަގަ ކުރާ ދުވަސްތަކުގެ ތެރެއިން ޤައުމީ ދުވަހަށްވުރެ ވަކި މުހިއްމު ދުވަހެއް އެބައޮތް ހެއްޔެވެ؟ އެދުވަހު މުހައްމަދު ތަކުރުފާނުގެ ހިތްވަރު ނުފެނުނުނަމަ ދިވެހިންނަށް ވާނީ ކިހިނެތް ހެއްޔެވެ؟ އަދިވެސް އޮންނާނީ އެ އަޅުވެރިކަންމަތީގައި ބާވައެވެ؟ މިއީ ހައްތާވެސް ސުވާލެވެ.

ކުރީގެ ސަރުކާރުން މުހިއްމު ދުވަސްތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ އަޅާ ނުލާ އޮތް ދުވަހަކީ ޤައުމީ ދުވަހެވެ. މިނިވަން ދުވަސް ފާހަގަ ކުރަން މަގުމަތީގައި ކުޅިވަރުތައް ބާއްވާ ހުރިހާ ބޮޑުންނަށް ރައީސް ދެއްވާ ޖާފަތެއް އޮވެއެވެ. ޖުމްހޫރީ ދުވަހާއި ގުޅުވައިގެން އާއްމު ޚިދުމަތުގެ އިނާމު ދިނުމަށް ބޮޑު ޖަލްސާއެއް ބާއްވައެވެ. ނަމަވެސް ޤައުމީ ދުވަހަކީ ހަމައެކަނި ސަރުކާރު މުވައްޒަފުންނަށް ޗުއްޓީ ދުވަހެއްގެ ލަގަބު ފިޔަވާ އެހެން ލަގަބެއް ނެތެވެ.

ނަމަވެސް މިފަހަރު މަންޒަރު ބަދަލުވެއްޖެ އެވެ. އާ ސަރުކާރުން ޤައުމީ ދުވަހަށް ބޮޑު އަހަމިއްޔަތުކަމެއް ދީފިއެވެ. މިފަހަރުގެ ޤައުމީ ދުވަސް އަންނަކަން މަހެއް ކުރިން އިއުލާންކޮށް ޓީވީ އާއި ރޭޑިއޯއިން ކެމްޕޭން ފަށައިފި އެވެ. މިދިޔަ ދުވަސްތަކުގައި ޓީވީ އާއި ރޭޑިއޯއިން ޤައުމީ ދުވަހުގެ ވާހަކަތައް ފަތުރާފައިވަނީ ދުވަހެއް ޕްރޮމޯޓްކުރަން މީގެ ކުރިން މަސައްކަތްކޮށްފައިނުވާ މިންވަރަށެވެ. އެހެންކަމުން ޤައުމީ ދުވަހަށް އެންމެން ހޭލުންތެރިވެއްޖެ އެވެ. މިދިޔަ 64 އަހަރު ތެރޭގައި ޤައުމީ ދުވަސް އެނގުނު މީހުންނަށްވުރެ މިއަހަރު އެކަނި ޤައުމީ ދުވަސް އެނގުނު މީހުން ގިނަވެއްޖެ އެވެ. އެހެންކަމުން ހުރިހާ ގޮތަކުން ބަލާއިރުވެސް މިފަހަރުގެ ޤައުމީ ދުވަސް ޤައުމު ބައިވެރިވެގެން ފާހަގަ ކުރަ ދުވަހަކަށް ހެދުމަށް ކުރެވުނު މަސައްކަތަށް ސާބަސްދޭން ޖެހެއެވެ.

މިފަހަރުގެ ޤައުމީ ދުވަސް ފާހަގަ ކުރުމަށް ބޭއްވުނު ހިނގާލުމަކީ ދުވަސް ކުލަގަދަ ކުރުމަށް އެކި ފަރާތްތަކުން ކުރި މަސައްކަތުގެ އަލިގަދަ ހެއްކެކެވެ. ޤައުމީ ދުވަސް މަތިން ދިވެހިން ހަނދާން ނެތިފައި ތިއްބާ ދިއްލާލި ވަރުގަދަ ބައްތިއަކުން މާޒީ ހަނދާން ވެއްޖެ އެވެ. މާޒީގެ ސަފުހާތަކުން 449 އަހަރު ކުރިއަށް ދިވެހިން ދަތުރުކޮށްފި އެވެ. މި ޖީލު ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ޤައުމިއްޔަތުގެ އުފާ ހާސިލުކޮށްފި އެވެ.

މިފަހަރު ކުރެވުނު މަސައްކަތުން ރަބީއުލްއައްވަލުމަހުގެ 1ވަނަ ދުވަހަކީ ކޮން ދުވަހެއްކަން ދުވަސްތަކަކަށް ދިވެހިން ހަނދާން ހުންނާނެ އެވެ. މި ހިސާބުން މިކަން ނިންމާލެވޭކަށް ނެތެވެ. ޤައުމިއްޔަތުގެ އިތުރު ހަރުފަތްތަކަކަށް ދިވެހިން ގެންދޔުން އަދި އޮތީ އެވެ.

މިއަދަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ދުވަހެވެ. ޤައުމީ ދުވަހުގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރެވެނީ ކޮންމެ އަހަރެއްގެވެސް ރަބީއުލްޢައްވަލު މަހުގެ 1ވަނަ ދުވަހެވެ. 1946ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ރަސްމީގޮތުން ފާހަގަކުރަންފެށި ޤައުމީ ދުވަހަކީ ޕޯޗުގީޒުންގެ 15 ވަރަކަށް އަހަރުވީ އަނިޔާވެރި ވެރިކަމުން އުތީމު މުޙައްމަދުތަކުރުފާނު ދިވެހިރާއްޖެ ސަލާމަތްކުރެއްވި ހާދިސާގެ ހަނދާން އާކުރުމުގެ ގޮތުން ފާހަގަކުރެވޭ ދުވަހެކެވެ. މިފަހަކަށް އައިސް ޤައުމީ ދުވަސްފަދަ ޤައުމީ މުހިންމު ދުވަސްތައް ފާހަގަކުރުމުގައި އާންމުގޮތެއްގައި ފެންނަނީ ޤައުމީ ދިފާޢީ ބާރާއި, ސްކޫލުތަކުން ގުޅިގެން ހެވިކަމުގެ ހިނގާލުންތަކެއް ބޭއްވޭތަނެވެ. ނަމަވެސް ޤައުމީ ދުވަސް ފާހަގަކުރަމުން ދާއިރު, މިއީ އެފަދަ މުހިންމު ޤައުމީ ދުވަހެއް ފާހަގަކުރުމަށް އެންމެ އެކަށީގެންވާ ގޮތްތޯ އަޅުގަނޑުމެން ވިސްނާލަންޖެހެއެވެ. 16ވަނަ ޤަރުނުގައި ”ކަނޑުގެ ބާޒު“ ގެ ނަމުން މަޝްހޫރުވެފައިވާ ޕޯޗުގީޒުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ މައްޗަށް އަތްގަދަކުރުމަށްޓަކައި, 1 ޝަޢުބާން 965 ހ. (19 މެއި 1558) ގައި, އޭރު ވެރިކަމުގައި ހުންނެވި އައްސުލްޠާން ޢަލީ (6 ވަނަ) ސިރީ އައުދަ ސިޔަކަ ކައްތިރި މަހާރަދުން އަވަހާރަކޮށްލިއެވެ. އަދި އެބައިމީހުންގެ އަނިޔާވެރި ވެރިކަން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ފެށިއެވެ. މިހާދިސާގެ ތެރެއިން ފާހަގަކޮށްލަންޖެހޭ އެންމެ މުހިންމު އެއްކަމަކީ, ދިވެހިރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމަށް ބުރޫއެރި ކޮންމެ ހާދިސާއެއްގައި ކަންހިނގާފައިވާ ގޮތަށް, މިހާދިސާގެ ފަހަތުގައިވެސް ދިވެހި ޚާއިނުންތަކެއްގަ އަތެއްވާކަމެވެ. އަނިޔާވެރިކަމުގައި ހައްދުފަހަނައަޅައި ގޮސްފައިވާ ކެޕްޓަން މެނުއަލް ޑިސިލްވޭރާ ޑިއަރައުރޯ (އަނދިރި އަނދިރިން) ގެ އަތްދަށަށް ދިވެހިރާއްޖެ ދިއުމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ ހިލާލީ ދަރިކޮޅުގެ 9ވަނަ ހަސަން ރަސްގެފާނު, ރަސްކަމުގެ ކޮއިލުތެރޭގައި ޖެހުނު މައްސަލައަކާއި ގުޅިގެން ރާއްޖެ ދޫކޮށް އިންޑިޔާގެ ގޯވާއަށްގޮސް, ނަޞާރާދީނަށް ވަދެ, ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެރިކަން އަލުން ހޯދުމަށްޓަކައި ޕޯޗުގީޒުންގެ އެހީއަށް އެދުމެވެ.

ވެރިކަމުގެ ދަހިވެތިކަމުގައި ހަސަން ރަސްގެފާނު ކުރެއްވި މިޢަމަލުގެ ސަބަބުން 15 އަހަރާއި 6 މަހުގެ މުއްދަތަކަށް ދިވެހިރާއްޖެ ޕޯޗުގީޒުންގެ އަތްދަށުގައި ހޭދަކުރިއެވެ. ތާރީޚު ދިރާސާކުރައްވާ ބޭފުޅުން ޕޯޗުގީޒުންގެ އަނިޔާވެރި ވެރިކަމުގެ ދުވަސްވަރު ސިފަކުރައްވަނީ ”ދިވެހި ކަނޑުތައް ދިވަހި ދަރީންގެ ލެއިން ރަތްވެގެން ދިޔަ“ ދުވަސްވަރެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މިޙާދިސާއިން މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން ޢިބުރަތް ޙާސިލުކުރަން ޖެހެއެވެ. ދިވެހިންގެ ތެރެއިން އިތުރު ޚާއިނުންތަކެއް އުފެދުމުގެ ފުރަސަތު ނުދިނުމަށް މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން ޢަޒުމު ކަނޑައަޅަންޖެހެއެވެ. ދިވެހިންގެ މެދުގައި މިއޮތް އެއްބައިވަންތަކަމާއި އެއްބަނޑު އެއްބަފާކަން ދެމެހެއްޓުމަށް މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން ޢަޒުމު ކަނޑައަޅަންޖެހެއެވެ. މާތްވެގެންވާ އިސްލާމްދީން ނޫން އެހެން ދީނަކަށް މިރާއްޖެއިން ފުރުސަތު ނުދިނުމަށް ޢަޒުމު ކަނޑައަޅަންޖެހެއެވެ.

ޕޯޗުގީޒުންގެ އަނިޔާވެރިކަމުން ދިވެހިން ސަލާމަތްވުމަށް މެދުވެރިވި މައިގަނޑު ސަބަބަކީ އުތީމު ހުސެއިން ޚަތީބު ތަކުރުފާނުގެ ތިން ދަރިކަލުންގެ ހިތްވަރެވެ. މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނާއި, ހަސަން ތަކުރުފާނާއި, ޢަލީ ތަކުރުފާނު ދެހާޖީންނާއި ދަންޑަހެލާއެކު ”ކަޅުއޮށްފުންމި“ ކިޔާ އަނގަމަތީ މަސްއޮޑިއެއްގައި ކުރި ހިތްވަރުގަދަ ޖިހާދެވެ. މިޖިހާދުގައި މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނަށް އެތަށް ގޮންޖެހުންތަކަކާއި ކުރިމަތިވިއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި އެތަކުރުފާނުގެ އެއްބަފާ ބޭބޭފުޅު ޢަލީ ތަކުރުފާނު ޤަތުލުކޮށް, އެތަކުރުފާނުގެ އިސްތަށިފުޅު ހަށިކޮޅާއި ވަކިކޮށްލުން ހިމެނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް މިހުރިހާ ކަމަކާއި މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނު ކުރިމަތިލެއްވިއެވެ. އަދި ހިތްވަރުގަދަ ޖިހާދަކަށްފަހު އަނދިރި އަނދިރީންގެ ގަޔަށް އެމަނިކުފާނު ބަޑިޖައްސަވައި, 1 ރަބީޢުލްޢައްވަލު 981 ހ. (2 ޖުލައި 1573 މ.) ގައި ޕޯޗުގީޒުންގެ ކިބައިން ދިވެހިރާއްޖެ މިނިވަން ކުރެއްވިއެވެ. މިއީވެސް އަޅުގަނޑުމެން ޢިބުރަތުގެ ނަޒަރަކުން ބަލާ, ވިސްނަންޖެހޭފަދަ ޙާދިސާއެކެވެ. ދިވެއްސަކަށް ވީތީ މިކަމާމެދު ފަޚުރުވެރިވެ, ދިވެހި ކޮންމެ ދަރިއަކީވެސް ޤައުމަށްޓަކައި, ޤައުމުގެ ކޮންމެ ގޮވާލުމަކަށް އިޖާބަދޭން ތައްޔާރަށްތިބި ބަޔަކަށް ވާންޖެހެއެވެ. ޤައުމުގެ ޙާލުގެ ދުލުން ގޮވާލެވޭ ހިނދު ޤައުމު ތިމާއަށް ކޮށްދިނީ ކޮންކަމެއްތޯ ނާހައި, ތިމާއަށް ޤައުމަށް ކޮށްދެވޭނީ ކޮންކަމެއްތޯ އަހާނެ ބަޔަކަށްވާން ޢަޒުމުކަނޑައަޅަން ޖެހެއެވެ.

ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޤައުމީ ދުވަސް ފާހަގަކުރެވެނީ މިޙާދިސާގެ ހަނދާންއާކޮށް, ޢިބުރަތް ލިބިގަތުމަށް ކަމުގައިވިއަސް, ދުނިޔޭގެ އެހެން ޤައުމުތަކުގައި މިކަން އޮންނަގޮތް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށްތަފާތެވެ. މިގޮތުން ބަލާއިރު, ސްޕެއިނުން އެޤައުމުގެ ޤައުމީ ދުވަސް ފާހަގަކުރަނީ ކްރިސްޓޮފަރ ކޮލަމްބަސް އިންޑިޔާއަށް ދިއުމަށް ކުރި ދަތުރުގެ ތެރޭގައި އޭނާއަށް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް އެމެރިކާ ހޯދުމުގެ މުނާސަބާ ފާހަގަކުރުމުގެ ގޮތުންނެވެ. އެމެރިކާއިން އެޤައުމުގެ ޤައުމީ ދުވަސް ފާހަގަކުރަނީ, އިނގިރޭސިވިލާތުގެ އިސްތިޢުމާރީ ބާރުތަކުގެ ކިބައިން 1775ގައި އެޤައުމު މިނިވަންވުން ފާހަގަކުރުމުގެ ގޮތުންނެވެ. އަވަށްޓެރި އިންޑިޔާއިން ޤައުމީދުވަހުގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރަނީ 1950ވަނަ އަހަރު އެޤައުމުން އާ ޤާނޫނު އަސާސީއަށް ޢަމަލުކުރަން ފެށުމުގެ ސަބަބުން އެމީހުންނަށް ޑިމޮކްރަސީ ލިބުން ފާހަގަކުރުމުގެ ގޮތުންނެވެ. މިޤައުމުތަކުން ޤައުމީ ދުވަސް ފާހަގަކުރުމުގެ ގޮތުން މައިގަނޑުގޮތެއްގައި ކުރާ ކަމަކީ ހެވިކަމުގެ ޕެރޭޑުތައް ބޭއްވުމެވެ. އެހެންނަމަވެސް ފާހަގަކޮށްލަންޖެހޭ ކަމަކީ މިޤައުމުތަކުގައި ޤައުމީ ދުވަސް ފާހަގަކުރުމަށް އިންތިޒާމުކުރެވޭ ހަރަކާތްތަކުގައި ކުޑަކުދިން ވީހާވެސް ގިނައިން ބައިވެރިކުރުމަށް އިސްކަންދޭކަމެވެ. މިއަދުގެ ކުދަކުދިންނަކީ މާދަމާ ޤައުމުގެ ކުރިއެރުމަށް މަސައްކަތްކުރަން ތިބޭ ޒުވާނުންނަށް ވާތީ, ކުޑަކުދިންގެ ހިތްތަކުގައި ޤައުމީ ލޯބި ޖެއްސުމަށްޓަކައި އެޤައުމުތަކުން މަސައްކަތްކުރާކަމެވެ.

ރާއްޖޭގައި ޒަމާނުއްސުރެ ޤައުމީ ދުވަސް ފާހަގަކުރުމަށް ގެންގުޅުނު ސަޤާފަތަށް މިއަހަރު ބަދަލު ގެނެވިފައިވާކަމަށްޓަކައި އަޅުގަނޑުމެން އުފާކުރަންޖެހެއެވެ. މިނިސްޓްރީ އޮފް ހޯމްއެފެއާޒާއި, ޓެލެވިޒަން މޯލްޑިވްސްއާއި, ދިވެހިރާއްޖޭގެ އަޑު, އަދި ދިވެހިބަހާއި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތްކުރާ ޤައުމީ މަރުކަޒު ގުޅިގެން ”ހިނގާދަމާ“ ގެ ނަމުގައި ޤައުމީ ހިނގާލުމެއް ބޭއްވުމަކީ އެދެވޭ ބަދަލެކެވެ. މިކަން ވެގެންދާނީ ދިވެހި ދަރީންގެ ހިތްތަކުގައި ޤައުމީ ލޯތްބާއި ޖޯޝް އަށަގެންނެވުމަށް ލިބޭ ރަނުގެ ފުރުސަތަކަށެވެ. އެކިއެކި މުއައްސަސާތަކުގެ އިތުރުން ގިނަ ޢަދަދެއްގެ ޢާންމުންނާއި ކުޑަކުދިން މިހިނގާލުމުގައި ބައިވެރިވެ, ދިވެހިންނަކީ އެއްބައިވަންތަ ބައެއްކަން ދައްކައިދިނުމަކީ މިފަދަ ދުވަހެއްގައި ވަރަށްވެސް ބޭނުންތެރިކަމެކެވެ.

"ތިންރަށުގެ ރައްޔިތުންނާ އެކުލާމެހެން އެދެނިއްޔޭ"

"ތިންރަށުގެ ރައްޔިތުންނާ އެކުލާމެހެން އެދެނިއްޔޭ"

ނޮޅިވަރަންފަރުން: ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު-

މީހުން ބަދަލުކުރުމުގައި އަހަރެން ކުރި ފުރަތަމަ ތަޖުރިބާއަކީ ނ. އަތޮޅު ތޮޅެންދޫ މީހުން ކެނދިކުޅުދޫއަށް ބަދަލުކުރި ބަދަލުކުރުމެވެ. އޭރު އަހަރެން މަސައްކަތް ކުރަމުން ގެންދިޔައީ ނ. އަތޮޅު އޮފީހުގައެވެ. ކެނދިކުޅުދޫގައި ސަރުކާރުން އަޅައިދެއްވި ގެތަކަށް ރައްޔިތުން ބަދަލުވެގެން ދިޔައީ އަހަރެންގެ ކުރިމަތީގައެވެ. އަހަރެން އޭރު ހުރީ ކެނދިކުޅުދޫގައެވެ. ހދ. އަތޮޅުގެ މާވައިދޫ އާއި ފަރިދޫ އާއި ކުނބުރުދޫ މީހުން ހދ. ނޮޅިވަރަންފަރަށް ބަދަލުވުމުގެ ކަންތައްތައް މިހާރު މިހިގަނީވެސް އަހަރެންގެ ކުރިމަތީގައެވެ. އުޅެ ބޮޑުވި ރަށް ދޫކޮށް ރައްޔިތުން އެހެން ރަށަކަށް މިތިބި ހިޖުރަ ކުރަނީއެވެ. އުންމީދުން ފުރިގެންވާ ހިނިތުންވުމަކާއެކުގައެވެ. ނޮޅިވަރަންފަރުގެ ރައްޔިތުން އެމީހުންނަށް މަރުޙަބާ ކިޔަނީއެވެ. "ތިންރަށުގެ ރައްޔިތުންނާ އެކުލާމެހެން އެދެނީއޭ" ބުލެ ލަވަހަދާ ލަވަކިޔާ ލަވަޖަހަމުންދަނީއެވެ.

މިރަށަކީ ތާރީޚީ ރަށެކެވެ. މިރަށުގައި "އެދުރުކަލޭފާނު މިސްކިތް" އެބަހުއްޓެވެ. ޒުވާން ކުދިންނަށް ނޮޅިވަރަންފަރު އެދުރުކަލޭފާނަކީ ކޮންބޭކަލެއް ކަމެއް ނޭނގެއެވެ. ނޮޅިވަރަންފަރު އެދުރުކަލޭފާނަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ އަބްޠާލުންގެ ލިސްޓުން އެއްވަނަ ހޯއްދަވާފައިވާ އައްސުލްޠާން ޣާޒީ މުޙައްމަދު ތަކުރުފާނު އަލް އަޢުޡަމް ސިރީ ސަވާދީއްތަ މަހާރަދުން ނުވަތަ އުތީމު ބޮޑުތަކުރުފާނުގެ ބޮޑުބޭބޭ ފުޅެކެވެ. އެއީ ބޮޑުތަކުރުފާނަށް ޢިލުމް އުނގަންނަވައިދެއްވި އެދުރުބޭކަލެކެވެ. ތާރީޚު ބުނާގޮތުން ބޮޑުތަކުރުފާނުގެ ކާފާފުޅު ކަޅު ޢަލީ ޚަތީބު ތަކުރުފާނަކީވެސް ނޮޅިވަރަންފަރު ބޭފުޅެކެވެ.

މީލާދީން 1752 ގައި ކަންނަންނޫރު އަލީ ރާޖާގެ މަލަބާރު ލަޝްކަރު މާލެ ހިފިއެވެ. ސުލްޠާން މުޙައްމަދު އިމާދުއްދީން ތިނެއް ރަހީނެއްގެ ގޮތުގައި މަލިކަށް ގެންދެވިއެވެ. ނޮޅިވަރަންފަރު ޙުސައިން ގަދަހަމައިދި މަނިކުފާނު މުލީގޭ ދޮން ހަސަންމަނިކުފާނާ ގުޅިވަޑައިގެން ދުޝްމިނުންނާ ދެކޮޅަށް ނިކުމެވަޑައިގެންނެވިއެވެ. މީލާދީން 1753 އޭޕްރީލް 7 ވަނަ ދުވަހު ރާއްޖެއަށް މިނިވަންކަން ހޯއްދަވައިދެއްވިއެވެ. ތާރީޚީ މިފަދަ ވާހަކަތަކުން ހދ. ނޮޅިވަރަންފަރަކީ ޚާއްޞަ ރަށެއްކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.

ނޮޅިވަރަންފަރު ބޮޑު ހަނދޭގިރި ތަކުރުފާނުގެ ނަންފުޅުވެސް ދިވެހި ތާރީޚުން ފެނެއެވެ. ނޮޅިވަރަންފަރު ބޮޑު ހަނދޭގިރި ތަކުރުފާނަކީ ދިޔަމިގިލީ ބަންޑާރައިންނާ އެއްބައްޕާފުޅު ބޭފުޅެކެވެ. ނޮޅިވަރަންފަރު ބޮޑު ހަނދޭގިރި ތަކުރުފާނާއި އަތިރީ ފަނޑިޔާރުގޭ ޚަދީޖާ މަނިކެފާނާ ދެކަނބަލުންގެ އަތިރީ ކަމަނާޔާ ފަސްމަންދޫ ބޮޑު ހަކުރާ ތަކުރުފާނު ކައިވެނި ބައްލަވައިގެންނެވިއެވެ. މީހުންގެ ނަންނަމާއެކު "ދީދީ" ކިޔަން ފުރަތަމަ ފެށުނީ ކީހި އިބްރާހީމް ދީދީގެ ބައްޕަފަރާތުގެ ޢާއިލާއިން ކަމަށް ބުނެވެއެވެ. އެއީ އިންޑިޔާގެ މަލާބާރު ކަރަޔަށް ނިސްބަތްވާ، ކޯލާޑި ސައްޔިދު މުޙައްމަދު ހޮޅިނަޚާ ނަމަކަށް ކިޔުނު މީހަކާ ހަމައިންނެވެ. މީނާ ރާއްޖެއައިސް ދިރިއުޅުނީ ރ.އަތޮޅު ފަސްމަންދޫގައި ކަމަށް ވެއެވެ. މީނާ އަށް ލިބުނު ދަރިއަކީ، ފަސްމަންދޫ ޙަސަން ބޮޑުހަކުރާ ތަކުރުފާނެވެ. މިތަކުރުފާނު ކައިވެނިކުރީ، އަތިރީކަމަނާއޭ ކިޔޭ ބޭކަނބަލަކާއެވެ. މިއީ، ނޮޅިވަރަންފަރު ބޮޑުހަނދޭގިރި ތަކުރުފާނާއި، އަތިރީފަނޑިޔާރުގޭ ޚަދީޖާ މަނިކެފާނާ ދެކަނބަލުންގެ ދަރިއެކެވެ.

ނޮޅިވަރަންފަރަކީ ކުރިން ހދ. އަތޮޅުގައި ވެރިކަންކުރި ރަށެވެ. ތާރީޚަށް ބަލާއިރު ތިލަދުންމަތީގައި ފުރަތަމަ ވާރުކުރީ ބާރަށުގައިކަން ސާބިތުވެއެވެ. ބޮޑު ތަކުރުފާނު ވާހަކައިންވެސް މިކަމަށް ހެކި ލިބެއެވެ. 1958 މެއި 21 ގައި ތިލަދުންމަތި ދެބައި ކުރިއެވެ. އެއީ ތިލަދުންމަތީ އުތުރުބުރި އާއި ތިލަދުންމަތީ ދެކުނުބުރިއެވެ. އެއީ ނޮޅިވަރަންފަރުގައި ހދ. އަތޮޅުވެރިކަން ކުރަންފެށި ތާރީޚެވެ. ސަރުކާރުން ހދ. އަތޮޅު އޮފީސް ކުޅުދުއްފުށްޓަށް ބަދަލުކުރެއްވީ 1992 މެއި 6 ގައެވެ.

ނޮޅިވަރަންފަރަށް ތިންރަށުގެ މީހުން ބަދަލުކުރާއިރު މިވަގުތު މިރަށުގެ އާބާދީގައި 592 މީހުން އެބަތިއްބެވެ. އެއީ 301 އަންހެނުންނާއި 291 ފިރިހެނުންނެވެ. ތިންރަށުގެ މީހުން ބަދަލުކުރުމުން މިރަށުގެ އާބާދީ 1737 އަށް އަރާނެއެވެ. މިރަށުގެ ދިގުމިނަކީ 3800 މީޓަރެވެ. ފުޅާމިނުގައި 900 މީޓަރ ހުރެއެވެ. މާލެއާ ދެމެދުގެ ދުރުމިނަކީ 281.59 ކިލޯ މީޓަރެވެ. ހދ. އަތޮޅުގައި 35 ރަށް އެބައޮތެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ބަދަލު ކުރެވޭ ތިންރަށް ނުހިމަނާ މީހުން އުޅޭ ރަށްތަކުގެ އަދަދު 13 އަށް އަރައެވެ. ނޮޅިވަރަންފަރުގައި މިހާރުގެ ތަޢުލީމީ ބިންގަލަކީ 1979 މާޗް 6 ގައި ހުޅުވުނު ޕްރައިމަރީ ސްކޫލެވެ. އެއީ މިހާރު ނޮޅިވަރަންފަރު ސްކޫލެވެ.

ނޮޅިވަރަންފަރަށް ބަދަލުވި ތިން ރަށުގެ މީހުންނަށް ސަރުކާރުން އަޅުއްވައިދެއްވާފައިވަނީ ޖުމުލަ 181 ގެއެވެ. އެއީ ޗައިނާ މީހުން އެޅި 47 ގެއާއި އެލިއާއިން އެޅި 134 ގެއެވެ. ޗައިނާ މީހުން އެޅި ގެތައް ހުންނަ ސަރަޙައްދަށް މިރަށުގެ މީހުން ކިޔަނީ "ޗައިނާ ޓައުން" އެވެ. އެލިއާ އިން އެޅިގެތައް ހުންނަ ސަރަޙައްދަށް ކިޔަނީ "އެލިއާ ޓައުން"އެވެ. ދެ ސަރަޙައްދުގައިވެސް ގެތައް އަޅާފައިވަނީ އެއް ޑިޒައިނަކަށެވެ. އެހެންނަމަވެސް ބައެއް ތަފާތުތައް އެބަހުއްޓެވެ. ޗައިނާ ޓައުންގެ ގެތަކުގެ ދޮރުތައް ޕްލާސްޓިކުން ހުރިއިރު އެލިއާ ޓައުންގެ ގެތަކުގެ ދޮރުތައް ހުރީ ލަކުޑިންނެވެ. ޗައިނާ ޓައުންގެ ގެތަކުގެ ކުޑަދޮރުތަކުގައި މަދިރިދާވަނީ ޖަހާފައެވެ. ވަށާފާރުރާނާ ލައިޓްވެސްވަނީ ހަރުކޮށްފައެވެ. ދެ ސަރަޙައްދަށް ބަލާއިރު ހިތްފަސޭހަކަމަށް ގިނަ މީހުން ބުނަނީ އެލިއާ ޓައުންނެވެ. ސަބަބަކީ ޗައިނާ ޓައުން ކައިރި ޗަކަ ބިމެއް އޮވެފައި މަދިރި ގިނަވެފައި ފާޚާނާގެ ވަސް ގަދަވުމެވެ.

މިގެތަކަކީ ސުނާމީ ކާރިސާއާ ގުޅިގެން ސަރުކާރުން ހިންގެވި މަޝްރޫޢެކެވެ. ތިން ރަށުގެ ރައްޔިތުންގެ ހައެއްކަ އަހަރުގެ އުންމީދުތައް ހާސިލުވާއިރު ބައެއް ފަރާތްތަކުން ތިބީ ވަރަށް އުފަލުންނެވެ. އެހެންނަމަވެސް ތަނަވަސް ބޮޑެތި ގެތަކުގައި ބޮޑެތި އާއިލާތަކުގެ ގޮތުގައި އުޅެމުންދިޔަ ފަރާތްތައް ތިންކޮޓަރިއަށް މެނޭޖް ކުރުމުގައި ދަތިތަކެއް އެބަހުރިކަމަށް ބުނެއެވެ. މާވައިދޫގެ އާބާދީއަކީ 554 އެކެވެ. ގޭގެ އަދަދަކީ 101 އެވެ. އޭގެ ތެރެއިން މިބުރުގައި ގެ ލިބިފައިވަނީ 78 ގެއަށެވެ. ގެ ނުލިބި 23 ގެ އެބަހުއްޓެވެ. ކުނބުރުދޫގެ އާބާދީއަކީ 354 އެވެ. ގޭގެ އަދަދަކީ 87 އެވެ. މި ބުރުގައި ގެ ލިބިފައިވަނީ 67 ގެއަށެވެ. ގެ ނުލިބި 20 ގެ އެބަހުއްޓެވެ. ފަރިދޫގެ އާބާދީއަކީ 237 އެވެ. ގޭގެ އަދަދަކީ 46 އެވެ. މިބުރުގައި ގެ ލިބިފައިވަނީ 35 ގެއަށެވެ. ގެ ނުލިބޭ 11 ގެ އެބަހުއްޓެވެ.

ރައްޔިތުންނާއި މުދާ ސަލާމަތްތެރިކަމާއި ރައްކާތެރިކަމާއެކު ބަދަލު ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަނީ ދިވެހި ސިފައިންނެވެ. ބަދަލުވަމުންދާ ތިންރަށުގެ ރައްޔިތުންނާއި ނޮޅިވަރަންފަރުގެ ރައްޔިތުންގެ މޫނުމަތިންވެސް ފެންނަނީ ހިތްހަމަޖެހުމާއި އުފާވެރިކަމެވެ. ހީވަނީ އީދެއް އައިސްގެން އުޅޭހެންނެވެ. ނޮޅިވަރަންފަރުގައި ބެނާތައް ދަމާ ދިދަފަތިދަމާ ހަދާފައިވެއެވެ. އަދި ތިންރަށުގެ ރައްޔިތުން އަންނަ ކޮންމެ ވަގުތަކު ނޮޅިވަރަންފަރުގެ ރައްޔިތުން އަތިރިމައްޗަށް ނިކުމެ އެރަށަށް ހިޖުރަކުރާ މެހްމާނުންނަށް އަންނަނީ މަރުޙަބާ ކިޔަމުންނެވެ. ކޮންމެ ބަޔަކު ފޭބުމާއެކު އަތިރިމަތީގައި ހުންނަ ސްޓޭޖުން ޚާއްޞަ ލަވައެއް ޖަހަން ފަށައެވެ. އެލަވައިގައި ބުނަނީ ތިންރަށުގެ ރައްޔިތުންނަށް މަރުޙަބާ ކިޔާ ކަމަށާއި ތިންރަށުގެ ރައްޔިތުންނާ އެކުވެރިކަމާއި އެއްބައިވަންތަކަމާއެކު އަޚްވަންތަކަން ޤާއިމުކޮށް އެކުލާމެހެން ބޭނުންވާ ކަމަށެވެ.

އަޅުގަނޑު، ޝަހީދު ކޯޕްރަލް ޙުސައިން އާދަމްގެ މަންމަ އާއި ބައްޕައާއެކު

ހދ. ކުޅުދުއްފުށިން: ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު-

1988 ނޮވެމްބަރ 3 ގެ ޢުދުވާނީ ހަމަލާގައި ޝަހީދުވި ހިތްގަދަ އެއް ފަހުލަވާނަކީ ހދ. ކުޅުދުއްފުށީ މާވާގޭ ޝަހީދު ކޯޕްރަލް ޙުސައިން އާދަމެވެ. ސިފައިންގެ މައިގޭޓްގެ ހުޅަނގު ފަރާތު ޑިއުޓީގައި ހުރެގެން ރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ދިފާޢީ މައިމަރުކަޒު ދިފާޢުކުރުމުގައި ޤުރުބާންވެގެން އޭނާ ދިޔައީ ޤައުމީ ދިފާޢީ ބާރުގެ މައި މަރުކަޒުގެ ފާރު އޭނާގެ ޒުވާން ލެއިން ތެންމާލާފައެވެ. ދިވެހި ބިމުގައި އޭނާގެ ލޭގެ ކޯރު ދެމެމުންދިޔައެވެ. ސިފައިންނަށް ޤައުމުގެ ދިފާޢުގައި ހަތިޔާރާއެކު ކުރީ ސަފަށް ނިކުމެވެންދެން ސިފައިންގެ ހިމާޔަތް ކުރުމުގައި ޙުސައިން އާދަމު ވެފައިވާ ގުރުބާނީގެ އަގު ދުވަހަކުވެސް ދިވެހިންނަކަށް އަދައެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ.

 

ޖެނުއަރީ 2011، 11 ވަނަ ދުވަހު ހދ. ކުޅުދުއްފުށީ މާވާގެއަށް އަޅުގަނޑު ދިޔައީމެވެ. އެއީ ޙުސައިން އާދަމުގެ އުފަން ގެއެވެ. އެދުވަހު ޙުސައިން އާދަމުގެ ލޮބުވެތި މަންމަ އާއި ބައްޕަ އާ ބަދަލުކުރީމެވެ. ޤައުމީ އަބުޠާލެއްގެ ޒިކުރާ އާކޮށް އެފަދަ ބަޠަލެއް ދުނިޔެއަށް އައުމަށް މެދުވެރިކުރެއްވި ދެމަފިރިންނަށް ތަޢުރީފުކޮށް ހިތްވަރުދިނީމެވެ. އެއީ ހިތްހެޔޮ ، ހިތްވަރުގަދަ ދެމަފިރިންނެވެ. ސިފައިން ދެކެ އިންތިހާއަށް ލޯބިވާ ގަދަރުކުރާ ދެމަފިރިންނެވެ. ސިފައިންގެ ޔުނީފޯމުގައި ކޮންމެ މީހަކު ފެނުނަސް އެދެމަފިރިން ޤަބޫލުކުރަނީ އެއީ އެމީހުންގެ ދަރިން ކަމަށެވެ.

 

ޝަހީދު ކޯޕްރަލް ޙުސައިން އާދަމުގެ ބައްޕަ އަކީ ވަރަށް ސަމާސާ މިޒާޖެއްގެ ބޭކަލެކެވެ. ހާޒިރު ޖަވާބަށް ކުޅަދާނަ ބޭކަލެކެވެ. އުމުރުން ދުވަސްވެ ގައިބާރު ދެރަވެފައިވީ ނަމަވެސް އެއީ ހުރިހާ އުމުރެއްގެ މީހުންގެ މިތުރެކެވެ. ޙުސައިން އާދަމުގެ މަންމަގެ ފޮޓޯއާއި ވީޑިއޯ ތަކުރާރުކޮށް ވަނީ ފެނިފައެވެ. އެހުރިހާ ފޮޓޯތަކެއްގައި އަދި ވީޑިއޯ ތަކެއްގައި ޙުސައިން އާދަމުގެ މަންމަ ހުންނަނީ ސަގާފީ ލިބާހުގައެވެ. އޭރު އަޅުގަނޑު ހީކުރީ މުނާސަބަތާ ގުޅޭ ގޮތުން އެފަދަ ހެދުން ބޭނުންކުރައްވަނީ ކަމަށެވެ. އެކަމަކު އަޅުގަނޑު ކުއްލިއަކަށް އެގެއަށް ދިޔައިރުވެސް ޙުސައިން އާދަމުގެ މަންމަ ހުރީ އެ ގޮތަށެވެ. ޙުސައިން އާދަމުގެ މަންމައާއި ބައްޕަގެ މޫނުމަތިންވެސް ފެންނަނީ ސާފުކަމެވެ. އެހެންނަމަވެސް ސިފައިންގެ ކެމަފްލާޖް ޔުނީފޯމް ފެންނައިރަށް އެދެމަފިރިންނަށް ބުނަން ނޭނގޭ އަސަރުތަކެއް ކުރެއެވެ. އެކަމަށް އެދެބޭކަލުންގެ ލޯ ހެކިދެއެވެ. ޝަހީދު ކޯޕްރަލް ޙުސައިން އާދަމްގެ ވާހަކަ ދައްކާއިރަށް އެދެމަފިރިންގެ ލޮލަށް ކަރުނަ ޖަމާވާންފަށައެވެ. އެއީ މިއަދު ހަމައެކަނި ހިތާމައިގެ ކަރުނައެއް ނޫނެވެ. އެއީ ޤައުމު ފަޚުރުވެރިވާފަދަ ދަރިއެއްގެ ޤައުމީ ޖިހާދުގެ ޒިކުރާތަކުގެ ސަބަބުން މައިންބަފައިންނަށް ލިބޭ ތަސައްލީގެ އަސަރުވެސްމެއެވެ.

 

ޝަހީދު ކޯޕްރަލް ޙުސައިން އާދަމުގެ ގޭގެ ތެރެއަށް ވަދެ ބަލާލީމެވެ. ރީތިކޮށް ހަދާފައިވާ ބޮޑު ގެއެކެވެ. އެގޭގެ ތެރެއިން ޝަހީދު ކޯޕްރަލް ޙުސައިން އާދަމުގެ އެއްވެސް ހަނދާނެއް ފެންނަގޮތަށް ބަހައްޓާފައެއް ނެތެވެ. ޙުސައިން އާދަމުގެ ބައްޕަ ބުނުއްވި ގޮތުގައި އެގެއަކީ ސިފައިން ކުރި ހަދިޔާއެކެވެ. ގޭތެރެއަށް ވަދެގެން ދިޔައީ އާދަންބެ އާއެކުގައެވެ. ބަދިގެ ތެރޭގައި ޙުސައިން އާދަމުގެ މަންމަ ކެއްކުމުގައި އަވަދިނެތި އުޅެއެވެ. އީޓުޖަހާފައިވާ ދުވަސްވީ މުސްކުޅި ބަދިގެ ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ވީރާނާވެފައެވެ. އެދެމަފިރިންނަށް މިއަދު ސިފައިންނަށް ކޮށްދެވޭނެ އެންމެ ބޮޑު ކަމަކީ އެބަދިގެ ކޮޅަށްޖަހައިދިނުމެވެ.

 

މާލޭގެ މޫނުމަތީގައި ޝަހީދު ކޯޕްރަލް ޙުސައިން އާދަމްގެ ހަނދާންތައް އާވާނެ ބޮޑު ޢިމާރާތެއް އެބަހުއްޓެވެ. އެއީ ސިފައިންގެ ކުރިމަތީގައި އެހެރަ ޕޮލިސް ބިލްޑިންގ އެވެ. ކުޅުދުއްފުށްޓަކީ ޝަހީދު ޙުސައިން އާދަމްގެ އުފަންރަށަށްވިޔަސް އެ ބަޠަލުގެ ޒިކުރާ އާވެ އާލާވާނެ އެއްވެސް ބިނާއެއް އަދި ތަނެއްވެސް ކުޅުދުއްފުށީ މާވާގެ ފިޔަވާ ފެންނާކަށް ނެތެވެ.

 

ޝަހީދު ކޯޕްރަލް ޙުސައިން ޢާދަމް އުފަންވީ 1968 ވަނަ އަހަރު ހދ. ކުޅުދުއްފުށީ މާވާގޭގައެވެ. ބައްޕަ އަކީ ކުޅުދުއްފުށީ މާވާގޭ އާދަމް މުޙައްމަދު އެވެ. މަންމައަކީ ޢާއިޝަތު ޙަސަން އެވެ. ޝަހީދު ޙުސައިން އާދަމް ގެ އާއިލާއަށް ބަލާއިރު އޭނާގެ މައިފުށުގެ މާމައަކީ ކުޅުދުއްފުށީގައި ކުރީގެ މަޝްހޫރު ފޫޅުމައެކެވެ. " ފޫޅު ހައްވަދައިތަ" އަކީ ފޫޅުމާކަން އެތައް ޒަމާނެއްގައި ކުރެއްވި ގިނަ ބަޔަކު އިތުބާރުކުރި ފޫޅުމައެކެވެ. ޝަހީދު ޙުސައިން އާދަމް ސިފައިންގެ ޚިދުމަތާ ގުޅުނީ 9 މެއި 1984 ގައެވެ. 1986 ވަނަ އަހަރު ސިފައިންގޭގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ޓާސްކްފޯސް ކޯހުގައި ބައިވެރިވެ އެތަމްރީނު ފުރިހަމަ ކުރިއެވެ. ޑިއުޓީ ސެކްޝަން ގައާއި ޓާސްކްފޯސް ގައި ފޯރިމަރާ މީހެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރިއެވެ. ސިފައިންގެ ޚިދުމަތުގައި 4 އަހަރާއި 5 މަސް ހޭދަކުރިއެވެ. ޝަހީދުވިއިރު އުމުރަކީ 20 އަހަރެވެ. ޝަހީދު ޙުސައިން ޢާދަމްގެ މަތިވެރި ޚިދުމަތް ފާހަގަ ކުރައްވާ ޑިފެންސް މިނިސްޓްރީންނާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ދިފާޢީ ބާރުން އޭނާގެ މައިންބަފައިންނާއި މެދު ޚާއްޞަ ގޮތަކަށް ބައްލަވައި އެހީތެރިވެ ދެއްވައެވެ.

ޝަހީދު ކޯޕްރަލް ޙުސައިން އާދަމްގެ ލޮބުވެތި މަންމަ އާއި ބައްޕައާ ބައްދަލުކޮށް ވާހަކަ ދައްކާލުމަށްފަހު ވަކިވުމަށް ސަލާމްކޮށްލުމަށް އަތްދިއްކޮށްލީމެވެ. ކޮންމެ ސިފައިންގެ މީހެއްގެ ކައިރީގައިވެސް އެދެމަފިރިން ބުނާ ވާހަކަ އަޅުގަނޑުގެ ކައިރީގައިވެސް ތަކުރާރުކުރިއެވެ. "އަދި އަންނަން ވާނެ" އެވެ. އިރާދަ ކުރެއްވިއްޔާ އަދި އަޅުގަނޑު ދާނަމެވެ. ސިފައިންގެ ގިނަ މީހުން ކުޅުދުއްފުށްޓަށް ގޮސްފިނަމަ އެދެމަފިރިންނަށް ޒިއާރަތް ކުރުމަކީ އާދައެކެވެ.

 

 

ސިފައިންގެ މީހެއްގެ ކިބައިގައި ހުންނަންޖެހޭ "ބާރު"

 ޢަބްދުﷲ ސަޢީދު

 

ސިފައިންގެ މީހަކާއި އާންމު ރައްޔިތަކާ ހުންނަ ތަފާތަކީ ކޮބާހެއްޔެވެ؟ އާންމު ރައްޔިތަކާއި ސިފައިންގެ މީހަކާ ބާރުގެ ގޮތުން ތަފާތުވާން ޖެހެނީ ކިހާ މިންވަރަކަށް ހެއްޔެވެ؟  ސިފައިންގެ މީހެއް ކިބައިގައި ބާރު ހުންނަންޖެހެނީ ކީއްވެހެއްޔެވެ؟ ކިހާ މިންވަރަކަށް ހެއްޔެވެ؟ ކީއްކުރަން ހެއްޔެވެ؟ ދިވެހި ބަހުގައި ބާރު 13 ގޮތަކަށް މާނަ ކުރެއެވެ. އެހެންކަމުން ސުވާލަކީ ދިވެހި ސިފައިންނަށް ނިސްބަތްކުރާއިރު ބާރު މިބަސް މާނަ ކުރެވެނީ ކޮންގޮތަކަށް ހެއްޔެވެ؟ ބާރޭ ބުނުމުން ކުއްލިއަކަށް އަޅުގަނޑުމެންގެ ހިތަށް ސިފަވެގެންދާގޮތާއި ސިފައިންނަށް މިބަސް ނިސްބަތްކުރާއިރު މާނަ ކުރެވޭ ގޮތުގެ ތަފާތަކީ ކޮބާހެއްޔެވެ؟

 

ދިވެހިބަހުގައި ބާރު

      ދިވެހިބަސްފޮތުގައި ބާރުގެ މާނައިގެ ގޮތުގައި ހަކަތަ، ގަދަފަދަ، ވާން، ތަކެތި ކޮށްޕުމާއި ދަމައިގަތުމާއި އުފުލުމުގެ ވާގި، ހަލުއި، ހެދުން ފަދަ ތަކެތި ހެޔޮވަރު ނުވެގެންވާ ދަތި، ދޮރުފަދަ ތަކެތި ވަރުނުވެގެންވާ ތާށި، އެއްޗެއްގެ ތެރެއަށް އެއްޗެއް ވަދެގެންވާ ތާށި، ވަޔާއި އޮޔާއި ކަނޑާއި އަޑުފަދަ އެއްޗެތިވާ ގަދަ، އިންޖީނުފަދަ ތަކެތީގެ ހިނގުންވާ މަތި، މަޑުގެ އިދިކޮޅު، އިސްކުރު ބޯލްޓް ފަދަ އެއްޗެހި ޖަހައި ކުރާހިމުން އަދި މަތިގަނޑު އުނގުރި ފަދަ އެއްޗެހި ޖަހައި ކުރާ ހަރުވެސް ހިމެނެއެވެ.

      ދިވެހިބަހުގައި ބާރު މިބަސް މާނަކޮށްފައިވާ ގޮތްތަކާއި ސިފައިންގެ މީހުންގެ ކިބައިގައި ހުންނަންޖެހޭ ބާރު މާނަކުރެވޭ ގޮތުގައި ތަފާތުތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. އެހެންކަމުން ސިފައިންނަށް ނިސްބަތްކުރާއިރު ދިވެހިބަހުގެ ރަދީފުގައި މިހާރު މިބަސް މާނަކުރެވިފައިވާ މިންވަރުން ނުފުދޭކަމާއި އެއަށްވުރެ ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ބާރު މާނަކުރަންޖެހޭކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ.  

 

ބާރު، ސިފައިންނަށް ނިސްބަތްކުރާއިރު

      ސިފައިންގެ މީހެއްގެ ކިބައިގައި ހުންނަންޖެހޭ ބާރާއި ސިފައިންގެ މީހަކަށް ވީތީ ލިބިދޭ ބާރަކީ ތަފާތު ދޭއްޗެކެވެ. ސިފައިންގެ މީހަކަށްވީތީ ޤާނޫނީ ގޮތުން ޙަވާލުވެފައިވާ ޒިންމާތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލުމަށްޓަކައި އެކަމުގެ ބާރު ލިބިދީފައިވަނީ ޤާނޫނުންނެވެ. އެބާރާއި ސިފައިންގެ މީހެއްގެ ނަފްސުގައި އަށަގަންނުވާ ހަރުލައްވާ ދަމަހައްޓަންޖެހޭ ބާރަކީ ތަފާތު ބާރަކަށްވިޔަސް މިއީ ސިފައިންގެ މީހެއްގެގޮތުން އުފުލަންޖެހޭ އެންމެހާ ޒިންމާތަކަށްބަލާއިރު ވަކިނުކުރެވޭނެ ދޭއްޗެކެވެ. ސިފައިންގެ މަސްއޫލިއްޔަތާއި ވާޖިބު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނު އަސާސީގައި ބަޔާންވެފައިވެއެވެ. ޤާނޫނު އަސާސީގައި އެންމެ ބޮޑު ޒިންމާއެއް ހަވާލުކޮށްފައިވަނީ ދިވެހި ސިފައިންނާއެވެ. އެ ޒިންމާ އަދާކުރުމަށް ސިފައިންނަށް ލިބިދީފައިވާ ޤާނޫނީ ބާރުގެ އިތުރުން ސިފައިންގެ މީހެއްގެ ކިބައިގައި ހުންނަންޖެހޭ ބާރުގެ މުހިންމުކަން ހަނދާންނައްތާލައިގެން ނުވާނެއެވެ.

 

ޖިސްމާނީ ބާރު

ސިފައިންގެ މީހެއްގެ ކިބައިގައި ޖިސްމާނީ ބާރު ނުވަތަ ހަށިގަނޑުގެ ހަކަތަ ހުންނަންޖެހެއެވެ. ސިފައިންނަކީ ދީނީ އަދި ޤައުމީ ވަރަށް މުހިންމު މަސްއޫލިއްޔަތުތަކެއް ހަވާލުވެފައިވާ ބަޔަކަށްވީހިނދު ސިފައިންވާންޖެހެނީ ޤާނޫނީ ގޮތުން ހަވާލުވެފައިވާ މަސްއޫލިއްޔަތާއި ވާޖިބު އަދާކުރެވޭވަރުގެ ޖިސްމާނީ ބާރު ލިބިގެންވާ ބަޔަކަށެވެ. ސިފައިންގެ މީހެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަންޖެހޭ ފަންވަރާއި ހަކަތަ ހިމެނެނީ ސިފައިންގެ މީހެއްގެ ކިބައިގައި ހުންނަންޖެހޭ ޖިސްމާނީ ބާރުގެ ތެރޭގައެވެ.

 

ނަފްސާނީ ބާރު

ވިސްނުމާއި ފިކުރުގެ ޤާބިލުކަން ބިނާވަނީ އެމީހަކު އެމީހެއްގެ ވިސްނުމާއި ފިކުރަށް ފޯރުވާ ބާރުގެ މިންވަރަށެވެ. ކަންތައްތަކާމެދު ވިސްނާގޮތާއި މައްސަލަތަކުގެ މައްޗަށް ޙައްލު ހޯދުމުގެ ޤާބިލުކަމަކީ ވިސްނުމާއި ފިކުރަށް ފޯރުވާ ބާރުން ބަދަލު އަންނަ ކަމެކެވެ. ކަންބޮޑުވެ ހާސްވާ ވަގުތުތަކުގައިވެސް ރަނގަޅު ގޮތް ނިންމުމާއި ލިބޭ ފުރުސަތުތަކުގެ ބޭނުން ހެޔޮގޮތުގައި ހިފުމާއި ރަނގަޅު ގޮތްތަށް ތަނަވަސްކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރެވޭ މިންވަރު ބިނާވެގެންވަނީވެސް ވިސްނުމާއި ފިކުރުގެ މައްޗަށް އެމީހަކު ފޯރުވާ ބާރުގެ މައްޗަށެވެ.

 

ރޫޙާނީ ބާރު

ހެވާއި ނުބައި ވަކިކޮށް ދެނެގަތުމާއި ގޯސްކަމެއް ކުރިމަތިވާހިނދު ނުވަތަ ޤަވާޢިދާ އުސޫލުތަކާއި ހަމަތަކާ ޚިލާފު ކަންކަން ކުރިމަތިވާހިނދު އެކަމެއް އިޞްލާޙު ކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ހިތްވަރު ލިބެނީ އެމީހެއްގެ ކިބައިގައި ހުންނަ ރޫޙާނީ ބާރުގެ ސަބަބުންނެވެ. ދީނީ ގޮތުން ޙަރާމް ކުރައްވާފައިވާ ކަންތައްތަކާއި ނަހީ ކުރައްވާފައިވާ ކަންތައްތަކުން ދުރުހެލިކޮށްދެނީ އެމީހެއްގެ އަޤީދާގެ ސާބިތުކަމުންނާއި ހަވާ ނަފްސުގެ މައްޗަށް އެމީހަކަށް ބާރު ފޯރުވޭ މިންވަރަކުންނެވެ. ދިވެހި ސިފައިން ހުވާކޮށްގެން ޚިދުމަތުގައި ދެމިތިބެނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މިނިވަންކަމާއި އިސްލާމްދީން ދިފާޢުކުރުމުގެ މަތިވެތި ޢަޒުމުގައެވެ. އެހެންކަމުން ސިފައިންގެ މީހެއްގެ ކިބައިގައި ރޫޙާނީ ބާރަކީ ހުންނަންޖެހޭ އެންމެ މުހިންމު ބާރެކެވެ. ސިފައިންގެ މީހަކު ރަނގަޅު ގޮތުގައި ދެމިހުރުމަށް ގަދައަޅާ މަސައްކަތްކުރުމުގެ ހިތްވަރު ލިބެނީ މިދެންނެވި ބާރުގެ ސަބަބުންނެވެ.

                           

ތަހަންމަލު ކުރުމުގެ ބާރު

ތިމާއާއި ތިމާގެ ބައިވެރިންނަށް ކުރިމަތިވާ ގޮންޖެހުންތަކާ ކުރިމަތިލުމަށާއި އެކަންކަމުން ނިކުންނަ ނަތީޖާ ޤަބޫލުކުރުމާއި ބަލައިގަތުމުގެ ބާރަކީ ސިފައިންގެ މީހުންގެ ކިބައިގައި ހުންނަންޖެހޭ ބާރެކެވެ. ކަންތައްތަކަށް ކެތްތެރިވުމާއި ހިތްވަރާއި އެހެންމީހުންނަށް އަޅާލައި އޯގާތެރިވުމުގެ ބާރަކީވެސް ސިފައިންގެ މީހެއްގެ ކިބައިގައި ހުންނަންޖެހޭ މުހިންމު ބާރެކެވެ. ހިތްހަމަ ނުޖެހޭ ވަގުތު ތަކުގައިވެސް އެކަންތައްތައް ތަހަންމަލުކޮށް ބަލައިގަތުމުގެ ބާރު ސިފައިންގެ މީހަކަށްވީތީ ހުންނަންޖެހެއެވެ. ސިފައިންނަކީ ދުޝްމިނުންގެ އަތްދަށުގައި ހައްޔަރުވެވިދާނެ ހާލަތެއް ކުރިމަތިވެދާނެ މީހެކެވެ. އެފަދަ ވަގުތުތަކުގައިވެސް އިމާންތެރިކަމާއެކު އެކަން ތަހަންމަލުކޮށް ސަލާމަތްވުމަށް މަސައްކަތްކުރުމުގެ ބާރަކީ ކޮންމެހެން ހުންނަންޖެހޭ ބާރެކެވެ.

 

ޝަޚްސުގެ ބާރު       

ސިފައިންގެ މީހެއްގެ ކިބައިގައި ހުންނަންޖެހޭ ޝަޚްސުގެ ބާރަކީ މުޖުތަމަޢު ޤަބޫލުކުރާ އަދި ބަލައިގަންނަ މީހެއްގެ ގޮތުގައި ނަފްސާއި ޖިސްމު ތަރުބިއްޔަތުކޮށް ބައްޓަންކުރުމުގެ ބާރެވެ. ހަރުދަނާ އަޚްލާޤަކާއި ސުލޫކުގެ ކުރިމަތީގައި ތިމާގެ ޢަމަލުތައް ބެހެއްޓުމުގެ ބާރާއި ބަހާއި ޢަމަލު އެއްގޮތްވުމުގެ ބާރާއި ރިވެތި ބަސްމަގާއި މުއާމަލާތް ކުރުމުގައި ހަރުދަނާވުމުގެ ޤާބިލުކަން ހިމެނެނީ ޝަޚްސުގެ ބާރުގެ ތެރޭގައެވެ. ވަކި ލަނޑުދަނޑިއެއް ހާސިލުކުރުމަށް ބާރާއި ޤާބިލުކަން ދިވެހި އަސްކަރިއްޔާ އިން ސިފައިންނާވަނީ ހަވާލުކޮށްފައެވެ. ޤައުމުން ޙަވާލުކޮށްފައިވާ މަސްއޫލިއްޔަތާއި ވާޖިބުތައް ދެނެގަނެ ފަހުމުވުމުގެ ޤާބިލުކަން އަދި އެއް އަމާޒަކަށް ހުރިހާ ފަންތިއެއްގައިވެސް އަދި ގިންތިއެއްގައިވެސް މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ކުޅަދާނަކަމާއި ޤާބިލުކަން ހުރުން މުހިންމެވެ.

 

ހިތްތިރިކަމާއި ހިތްވަރުގަދަކަމުގެ ބާރު

ހިތްތިރި ކަމާއި ހިތްވަރުގަދަކަމުގެ ބާރު މާނަކުރެވެނީ ސިފައިންގެ މީހުން ކުރާ ހަނގުރާމައެއްގައި ނޫނީ ހިންގާ އޮޕަރޭޝަނެއްގައި ކާމިޔާބު ލިބޭ ހިނދުގައި ހިތްތިރިކޮށް ސިފައިންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެނެވޭ މީހުންނާމެދު ރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުތަކާއި ބައިނަލް އަޤްވާމީ ޤާނޫނުތަކާއިއެއްގޮތަށް ހިތްތިރިކަމާ އޯގާތެރިކަމާއެކު ކަންތައްތައް ކުރުމާއި ކާމިޔާބާއި ނަޞްރަކީ އަރަހުށި ހުސްޠާހިރުވަންތަ ﷲ ސުބުހާނަހޫ ވަތަޢާލާ ދެއްވާ އެއްޗެއްކަން ޤަބޫލުކުރުމެވެ. އަދި ކާމިޔާބު ނުވާ ދަނޑިވަޅުތަކުގައިވެސް އެއީ ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ މިންވަރު ކުރެއްވިގޮތްކަން ހިތުގެ އަޑިން ޤަބޫލުކުރުމާއެކު ފަސްނުޖެހި ހިތްވަރާއެކު ކުރިއަށް ދިއުމުގެ ބާރު ނަފްސުގައި ހަރުލެއްވުމެވެ. މިބާރުގެ ތެރޭގައި ރައްޔިތުންގެ ދަތިއުނދަގޫތައް ފިލުވައިދިނުމަށް މަސައްކަތްކުރުމުގެ ހިތްވަރާއި ބާރުވެސް ހިމެނިގެންދެއެވެ.

 

އަމުރަށް ކިޔަމަންތެރިވުމާއި އަމުރު ބަލައިގަތުމުގެ ބާރު

އިސްލާމް ދީނުގައި އަންގަވާފައިވާގޮތަށް އުޅުމާއި، ދިވެހި ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނު އަސާސީއަށް ބޯލަނބާ، ޤާނޫނު އަސާސީ ޙިމާޔަތް ކުރުމުގެ ބާރު ސިފައިންގެ މީހުންގެ ކިބައިގައި ހުންނަން ޖެހެއެވެ. ދިމިޤްރާތީ ވެރިކަމެއްގައި ބާރު ފެށެނީ ރައްޔިތުންގެ ކިބައިން ޤަބޫލުކުރުމުގެ ބާރު ސިފައިން މީހުންގެ ކިބައިގައި ހުންނަން ޖެހެއެވެ. ވެރިކަމަކީ ރައްޔިތުންގެ ފަރާތުން ރައްޔިތުންނަށްޓަކައި ރައްޔިތުންނަށްޓަކައި ރައްޔިތުންކުރާ ކަމެއްކަމާއި މިއުސޫލުން އިންތިޚާބު ކުރެވޭ ޤާނޫނީ ވެރިކަމަށް ކިޔަމަންތެރިވެ އެހީތެރިވެ އެއްބާރުލުން ދިނުމުގެ ބާރު ސިފައިންގެ މީހުންގެ ކިބައިގައި ހުންނަންޖެހެއެވެ. ޤާނޫނުތަކާއި ޤަވާޢިދުތަކަށް ބޯލަނބާ ކިޔަމަންތެރިވުމުގެ ބާރާއި ވެރިންނަށް ކިޔަމަންތެރިކަން އަދާކޮށް އަމުރެއް ކުރެވޭހިނދު ޤާނޫނީ ގޮތުން ބާތިލް އަމުރަކަށް ނުވާނަމަ ފަސްނުޖެހި ބޯލަނބާ އެ އަމުރެއް ތަންފީޒު ކުރުމުގެ ހިތްވަރާއި ބާރުވެސް ސިފައިންގެ މީހެއްގެ ކިބައިގައި ހުރުން ލާޒިމެވެ. ޤައުމާއި މުއައްސަސާއާއި ޔުނިޓާއި ތިމާގެ އަދުގެ ހާލަތު ރަނގަޅަށް ހަރުދަނާ ކުރުމުގެ ހިތްވަރާކެރުމާއި އަދި މުސްތަޤްބަލު އުޖާލާކޮށް ކުރިމަގު ފެހިކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން ސިފައިންގެ މީހުންގެ ކިބައިގައި ހުންނަންޖެހެއެވެ.

ޙައްވާލުކުރާ މިޝަން އަމިއްލަ ކަންތައްތަކުގެ ކުރިއަށް އިސްކޮށް، ކޮންމެ ޙާލަތެއްގައިވެސް އެމިޝަން ހާސިލު ކުރުމަށާއި މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ބާރާއި މިޝަން ހާސިލުކުރުން ނުވަތަ މިޝަން ހާސިލުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުމާއި ދެމިހުރެ ޝަހީދުވުމުގެ ހިތްވަރަކީ ސިފައިންގެ މީހެއްގެ ކިބައިގައި ހުރުން ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ ބާރެކެވެ. އަމުރުކުރުމާއި ލީޑަރޝިޕް އެކްސަސައިޒް ކުރުމުގެ ހިތްވަރާއި ނަފްސު ތަރުބިއްޔަތުކޮށް ކޮމާންޑް ރެސްޕޮންސިވިލިޓީ އަދާކުރުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ ހުނަރާއި ޤާބިލުކަން ހޯދުމުގެ ހިތްވަރު ހުންނަންޖެހެއެވެ. ދަށުން މަސައްކަތްކުރާ މީހުންނަށް މަގުދައްކައި އެފަދަ ޖިސްމާނީ ، ނަފްސާނީ އަދި ފިކުރީ ޤާބިލުކަމެއް ތިމާގެ ކިބައިގައި އަށަގެންނެވުމުގެ ހިތްވަރު ހުންނަންޖެހެއެވެ. އަސްކަރީ ހާލަތުގައި ޤައުމަށާއި ރައްޔިތުންނަށް ޔުނިޓަށް ކުރިމަތިވާ ބޮޑެތި އަދި ނުރައްކާތެރި ހާލަތްތަކުގައި ދަށުގައި މަސައްކަތްކުރާ މީހުން ގޮވައިގެން ޤާބިލުކަމާއި ހުނަރުވެރިކަމާއިއެކު މައިދާނުގައި ހަރަކާތްތެރިވުމުގެ ބާރު ނެތްނަމަ އެއީ ފުރިހަމަ ސިފައިންގެ މީހެއްނޫނެވެ.

 

ވަކި މީހަކު ތަފާތު ކުރުމެއްނެތި އިންސާފުވެރިކަމާއި ހަމަހަމަކަމާއެކު މީހުން ގެންގުޅެ ބެލެހެއްޓުމުގެ ހިތްވަރާއި ބާރަކީ ސިފައިންގެ ނަފްސުގައި އަށަގަންނުވާ ދަމަހައްޓަންޖެހޭ ބާރެކެވެ. ވެރިންނާއި އެކީގައި މަސައްކަތްކުރާ މީހުންނާއި އަދި ދަށުގައި މަސައްކަތްކުރާ މީހުން ދެނެގަތުމުގެ ހިތްވަރާއި ޤާބިލުކަން އަދި މަސްއޫލިއްޔަތާއި ޙަވާލުވެ އެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތުގައި އަދާކުރުމުގެ ހިތްވަރާއި ބާރުވެސް ސިފައިންގެ މީހަކަށްވީތީ ކޮންމެހެން ހުންނަން ޖެހެއެވެ.

 

ބިނާކޮށް އާރާސްތު ކުރުމުގެ ބާރު

 

ނަފްސު ބިނާކުރުމާއި މީހުން ބިނާ ކުރުމާއި ޔުނިޓާއި މުއައްސަސާ ބިނާކުރުމާއި ޤައުމު ބިނާކުރުމާއި ޤައުމުގެ ތަރައްޤީގައި ސިފައިން އަދާކުރަންޖެހޭ މުހިންމު ދައުރު އަދާކުރުމުގެ ޤާބިލުކަމާއި ބާރު ސިފައިންގެ ކިބައިގައި ހުންނަން ޖެހެއެވެ. ޤައުމާއި ރައްޔިތުން އަދި ދިވެހި ދައުލަތަށް ކުރިމަތިވާ ހުރިހާ ނުރައްކާތަކާއި ބިރުތަކެއް ނައްތާލައި ފަނާކޮށްލުމުގެ ބާރާއޮ ޢުދުވާންތަކާއި ބިރުތަކުން ރައްޔިތުން ހިމާޔަތްކޮށް ރައްކާތެރި ކުރުމުގައި އެދެމެދުގައި ހުރަހަކަށްވާ މީހެއްވިޔަސް އަދި އެއްޗެއް ވިޔަސް ނައްތާލުމަށް ފަސްނުޖެހުމުގެ ބާރަކީ ސިފައިންގެ ކޮންމެ މީހެއްގެ ކިބައިގައި ހުންނަންޖެހޭ ބާރެކެވެ.  އަމިއްލަ ނަފުސަށް ކުރިމަތިވާ އެކިއެކި ހިތާމަތަކާއި މޮޅިތައް ތަހަންމަލު ކުރުމުގެ ހިތްވަރާއި އެފަދަ ކަންކަމާއި ކުރިމަތިލާ އާހިތްވަރަކާއެކު އަލުން މައިދާނަށް ނުވަތަ ވާޖިބަށް ނުވަތަ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ހިތްވަރާއި ބާރު ނެތް މީހަކަށް ފުރިހަމަ ސިފައިންގެ މީހެކޭ ނުދެންނެވޭނެއެވެ.

 

ސިފައިންގެ މީހަކާއި އާންމު ރައްޔިތަކާ ހުންނަ އެންމެ ބޮޑު ތަފާތަކީ އިސްވެ ދެންނެވުނު ބާރު ސިފައިންގެ މީހެއްގެ ކިބައިގައި ހުންނަ މިންވަރެވެ. އެހެންކަމުން ސިފައިންގެ މީހަކަށްވުމަށް ކޮންމެ މީހެއްގެ ކިބައިގައި މި ސިފަ އަށަގަންނުވަންޖެއެވެ. އޭރުން އެމީހާވާނީ ދީނާއި ޤައުމާއި ރައްޔިތުންގެ ދިފާޢުގައި ހަނގުރާމަ ކުރަން ތައްޔާރަށް ހުރި ފުރިހަމަ ސިފައިންގެ މީހަކަށެވެ.